Sutra 15
Devanagari script
अन्यत्र नेनिजतो वस्त्रोपघातं षट्पणं च दण्डं दद्युः ॥ कZ_०४.१.१५ ॥
Transliteration
anyatra nenijato vastropaghātaṃ ṣaṭpaṇaṃ ca daṇḍaṃ dadyuḥ
Translation
अन्यत्र (नियतस्थानेभ्यः बहिः) धावनेन वस्त्रस्य उपघाते सति उपघातस्य प्रतिकरं षट्पणदण्डं च दद्युः।
Word by Word
अन्यत्रotherwise; in other cases
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्यय (देश/विषय-निर्देशक), ‘elsewhere/otherwise’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध-अव्यय
एनिजतःa non-(authorized) washer/cleaner; an unauthorized person (doing the washing)
एनिजतः:
TypeNoun/Adjective
Rootएनिजत्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग? प्रथमा एकवचन (अत्र ‘एनिजतः’ = एनिजत्-शब्दस्य प्रथमा एकवचन/प्रातिपदिक-प्रयोगः; अर्थतः ‘one who is not a washerman/cleaner’ इत्यादि)
वस्त्रcloth; garment
वस्त्र:
TypeNoun
Rootवस्त्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
उपघातम्damage; injury (to the cloth)
उपघातम्:
TypeNoun
Rootउपघात
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘damage/injury’ (समासोत्तरपद)
षट्पणम्(a fine of) six paṇas
षट्पणम्:
TypeNoun (numeral-compound)
Rootषट् + पण
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘six paṇas (as amount)’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
दण्डम्penalty; fine
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मपद
दद्युःthey should give; they should impose (a fine)
दद्युः:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formलोट्/विधिलिङ्? परस्मैपद, 3 पुरुष बहुवचन; विध्यर्थः ‘they should give/should impose’
Entities Mentioned
W
washermen (rajakāḥ)FAQs
Compensation restores the victim; the fine deters negligence and enforces the state’s service standards.