Sutra 22
Devanagari script
तत्रोपयुक्तनिधायकनिबन्धकप्रतिग्राहकदायकदापकमन्त्रिवैयावृत्यकरानेकैकशोऽनुयुञ्जीत ॥ कZ_०२.८.२२ ॥
Transliteration
tatropayuktanidhāyakanibandhakapratigrāhakadāyakadāpakamantrivaiyāvṛtyakarān ekaikaśo'nuyuñjīta
Translation
तत्रोपयुक्तान्—निधायकं, निबन्धकं, प्रतिग्राहकं, दायकं, दापकं, मन्त्रिवैयावृत्यकरान्—एतान् एकैकशः बहुप्रकारेण अनुयुञ्जीत।
Word by Word
तत्रthere; in that matter/context
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय (देशवाचक)
उपयुक्तemployed; utilized; put to use
उपयुक्त:
TypeParticiple
Rootउप-युज्
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृत् (PPP); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (अनुयुञ्जीत इत्यस्य कर्मविशेषणम्)
निधायकdepositor; one who places (money) in deposit
निधायक:
TypeNoun (agent)
Rootनि-धा
Formकर्तृवाचक; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन (समाहार-गणनायाम्)
निबन्धकregistrar; record-maker; bond-writer
निबन्धक:
TypeNoun (agent)
Rootनि-बन्ध्
Formकर्तृवाचक; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
प्रतिग्राहकreceiver; one who accepts/collects
प्रतिग्राहक:
TypeNoun (agent)
Rootप्रति-ग्रह्
Formकर्तृवाचक; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
दायकgiver; disburser
दायक:
TypeNoun (agent)
Rootदा
Formकर्तृवाचक; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
दापकone who causes to give/pay; authorizer
दापक:
TypeNoun (agent/causative)
Rootदा (णिच्)
Formकर्तृवाचक (णिजन्त-प्रत्ययार्थः); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
मन्त्रिminister; counsellor
मन्त्रि:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
वैयावृत्यकरान्service-doers; attendants; errand-performers
वैयावृत्यकरान्:
TypeNoun
Rootवैयावृत्यकर
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचन; (वैयावृत्यं करोति इति)
अनेकैकशःin many and also singly; in various ways, one by one
अनेकैकशः:
TypeIndeclinable
Rootअनेकैकशः
Formअव्यय; प्रकारवाचक
अनुयुञ्जीतhe should question/examine; he should interrogate
अनुयुञ्जीत:
TypeVerb
Rootअनु-युज्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; लट्-आदेशभावः—‘should question/examine/engage’
Entities Mentioned
U
upayukta (end-user)N
nidhāyaka (custodian)N
nibandhaka (registrar)P
pratigrāhaka (receiver)D
dāyaka (giver)D
dāpaka (disburser)M
mantrin (minister)V
vaiyāvṛtyakara (staff/attendants)FAQs
Segregation of duties plus independent corroboration: each role touches a different stage (recording, custody, receipt, payment), so contradictions reveal fraud.