Sutra 16
Devanagari script
सर्वाधिकरणेषु युक्तोपयुक्ततत्पुरुषाणां पणादिचतुष्पणपरमापहारेषु पूर्वमध्यमोत्तमवधा दण्डाः ॥ कZ_०२.५.१६ ॥
Transliteration
sarvādhikaraṇeṣu yuktopayukta-tatpuruṣāṇāṃ paṇādi-catuṣpaṇa-paramāpahāreṣu pūrva-madhyama-uttama-vadhā daṇḍāḥ
Translation
सर्वेषु अधिकरणेषु नियुक्तोपयुक्त-तत्पुरुषाणां पणादि-चतुष्पण-परमापहारेषु पूर्व-मध्यम-उत्तमवधा दण्डाः।
Word by Word
सर्वाधिकरणेषुin all departments/offices
सर्वाधिकरणेषु:
TypeNoun
Rootअधिकरण
Formनपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; सप्तमी; (सर्व + अधिकरण)
युक्तोपयुक्ततत्पुरुषाणाम्of the appointed and suitably employed officials/servants
युक्तोपयुक्ततत्पुरुषाणाम्:
TypeNoun
Rootतत्पुरुष
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; षष्ठी; (युक्त + उपयुक्त + तत्पुरुष) — युक्त/उपयुक्त इति विशेषणद्वयेन तत्पुरुष-शब्दस्य विशेषणम्
पणादिbeginning with (the unit) paṇa and the like
पणादि:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रातिपदिक (समासाङ्ग) — ‘पण-आदि’ = पणप्रभृतयः
चतुष्पणपरमhaving a maximum (value) of four paṇas
चतुष्पणपरम:
TypeAdjective
Rootपरम
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी-बहुवचनसमासे पूर्वपद (चतुष्पण + परम) — ‘whose maximum is four paṇas’
अपहारेषुin cases of misappropriation/theft
अपहारेषु:
TypeNoun
Rootअपहार
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; सप्तमी
पूर्वfirst (lowest)
पूर्व:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (वध-शब्दस्य विशेषणम्)
मध्यमmiddle (intermediate)
मध्यम:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (वध-शब्दस्य विशेषणम्)
उत्तमhighest (severest)
उत्तम:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (वध-शब्दस्य विशेषणम्)
वधाःcapital punishments/executions (as graded categories)
वधाः:
TypeNoun
Rootवध
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
दण्डाःare the penalties
दण्डाः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा; विधेय (predicate)
Entities Mentioned
A
all departmentsO
officialsE
employeesE
embezzlementFAQs
To create a predictable deterrence ladder: minor diversion is punished, but large-scale theft by officials is treated as an existential threat to the state and can warrant the severest sanction.