Sutra 18
Devanagari script
पादः पञ्चघटीनां कुम्भद्रोणिनिह्श्रेणीपरशुशूर्पाङ्कुशकचग्रहणीदृतीनां चाकरणे ॥ कZ_०२.३६.१८ ॥
Transliteration
pādaḥ pañcaghaṭīnāṃ kumbhadroṇinihśreṇīparaśuśūrpāṅkuśakacagrahaṇīdṛtīnāṃ cākaraṇe
Translation
पञ्चघटीनां कुम्भद्रोण्योः निःश्रেণ्याः परशोः शूर्पस्य अङ्कुशस्य कचस्य ग्रहण्याः दृतेश्च अकरणे पादः (दण्डः) स्यात्।
Word by Word
पादःa ‘pāda’ measure (one-fourth part; a quarter-measure)
पादः:
TypeNoun
Rootपद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (मापनार्थे) ‘पाद’ = चतुर्थांशः
पञ्चघटीनाम्of five ghaṭīs (time-units)
पञ्चघटीनाम्:
TypeNoun
Rootघटी
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; ‘पञ्च’ (संख्या) + ‘घटी’ (कालमान/घटिका)
कुम्भa pot/jar (a standard vessel)
कुम्भ:
TypeNoun
Rootकुम्भ
Formपुंलिङ्ग; (समाहार-गणना-प्रयोगे) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (सूचीपद)
द्रोणिa droṇī (trough/measure-vessel)
द्रोणि:
TypeNoun
Rootद्रोणि
Formस्त्रीलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
निःश्रेणीa ladder/stair (nīḥśreṇī)
निःश्रेणी:
TypeNoun
Rootनिःश्रेणी
Formस्त्रीलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
परशुan axe
परशु:
TypeNoun
Rootपरशु
Formपुंलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
शूर्पa winnowing basket/fan
शूर्प:
TypeNoun
Rootशूर्प
Formनपुंसकलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
अङ्कुशa goad/hook (ankusha)
अङ्कुश:
TypeNoun
Rootअङ्कुश
Formपुंलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
कचkaca (unclear tool/implement term; possibly a variant reading)
कच:
TypeNoun
Rootकच
Formपुंलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; पाठभेद/दुर्बोध-पद
ग्रहणीgrahaṇī (a holding/grasping implement; handle/grip)
ग्रहणी:
TypeNoun
Rootग्रहणी
Formस्त्रीलिङ्ग; (सूचीपद) प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
दृतीनाम्of leather bags (dṛtīs)
दृतीनाम्:
TypeNoun
Rootदृती
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अकरणेin the absence/non-availability (when not made/provided)
अकरणे:
TypeNoun (Kṛdanta)
Rootकृ
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘अ-करण’ (निषेध) = न-करणे/अभावे; अधिकार-स्थाने ‘अकरणे’ = न कृतौ/न निर्मितौ/न उपलब्धौ
Entities Mentioned
H
householdsN
neighborhood fire-watchM
municipal authorityFAQs
It converts ‘safety’ into verifiable checklist governance—inspectable inventories rather than vague directives.