Sutra 25

Devanagari script

कारणमृतस्याङ्कचर्म गोमहिषस्य कर्णलक्षणमजाविकानाम् पुच्छमङ्कचर्म चाश्वखरोष्ट्राणाम् बालचर्मबस्तिपित्तस्नायुदन्तखुरशृङ्गास्थीनि चाहरेयुः ॥ कZ_०२.२९.२५ ॥

Transliteration

kāraṇamṛtasyāṅkacarma gomahiṣasya karṇalakṣaṇamajāvikānām pucchamaṅkacarma cāśvakharoṣṭrāṇām bālacarmabastipittasnāyudantakhuraśṛṅgāsthīni cāhareyuḥ

Translation

कारणमृतस्य पशोः प्रमाणार्थं चोपयोगार्थं च—गोमहिषयोः अङ्कचर्म, अजाविकानां कर्णलक्षणम्, अश्वखरोष्ट्राणां पुच्छम् अङ्कचर्म च, तथा बालचर्मबस्तिपित्तस्नायुदन्तखुरशृङ्गास्थीनि च आहरेयुः।

Word by Word

• कारणम्: the required material/cause (i.e., the specified raw material)
• Type: Noun
• Root: कारण
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे—द्वितीया; ‘कारणम्’ = कारणद्रव्यं/कारणवस्तु)

• मृतस्य: of a dead (animal)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मृत
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (मृत = मृतपशु/मृतदेह)

• अङ्कचर्म: a kind of hide/skin (a specified ‘aṅka’-hide)
• Type: Noun
• Root: अङ्कचर्म
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अङ्क + चर्म

• गोमहिषस्य: of the cow-and-buffalo (cattle)
• Type: Noun
• Root: गोमहिष
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (समाहार/द्वन्द्व-समासः: गो + महिष)

• कर्णलक्षणम्: ear-mark / identifying mark on the ear
• Type: Noun
• Root: कर्णलक्षण
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्णस्य लक्षणम्

• अजाविकानाम्: of goats and sheep
• Type: Noun
• Root: अजाविक
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; अज + आविक (goat and sheep)

• पुच्छम्: tail
• Type: Noun
• Root: पुच्छ
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• अङ्कचर्म: aṅka-hide/skin (specified hide)
• Type: Noun
• Root: अङ्कचर्म
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अश्वखरोष्ट्राणाम्: of horses, donkeys, and camels
• Type: Noun
• Root: अश्वखरोष्ट्र
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; अश्व + खर + उष्ट्र

• बालचर्म: hairy hide / skin with hair
• Type: Noun
• Root: बालचर्म
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; बालस्य चर्म / बाल-चर्म (hairy skin / skin with hair)

• बस्ति: bladder (used as a container)
• Type: Noun
• Root: बस्ति
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• पित्त: bile/gall
• Type: Noun
• Root: पित्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• स्नायु: sinew/tendon
• Type: Noun
• Root: स्नायु
• Form: स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगभेद), प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• दन्त: tooth/teeth
• Type: Noun
• Root: दन्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• खुर: hoof
• Type: Noun
• Root: खुर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• शृङ्ग: horn
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• अस्थीनि: bones
• Type: Noun
• Root: अस्थि
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चय-अव्यय

• आहरेयुः: they should bring/collect/procure
• Type: Verb
• Root: आ√हृ
• Form: लिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आदेश/विधानार्थे

Entities Mentioned

• cow
• buffalo
• goat
• sheep
• horse
• donkey
• camel

More Details

FAQs

Why require specific body parts like branded hide or ear-marks?

They are identifiers that authenticate the death of a particular state animal and prevent substitution or clandestine slaughter.

What economic principle is embedded in listing byproducts?

Zero-waste fiscal rationality: even in loss events, recover value through controlled salvage and resale.