Sutra 20
Devanagari script
परस्य भार्यां कन्यां वित्तं वापहरन्तं शवित्तं वापहरन्तं शङ्कितमाविग्नमुद्भाण्डीकृतं महाभाण्डेन मूर्ध्नि भारेणावच्छादयन्तं सद्योगृहीतलिङ्गिनमलिङ्गिनं वा प्रव्रजितमलक्ष्यव्याधितं भयविकारिणं गूढसारभाण्डशासनशस्त्राग्नियोगं विषहस्तं दीर्घपथिकममुद्रं चोपग्राहयेत् ॥ कZ_०२.२८.२० ॥
Transliteration
parasya bhāryāṃ kanyāṃ vittaṃ vāpaharantaṃ śa-vittaṃ vāpaharantaṃ śaṅkitam āvignam udbhāṇḍīkṛtaṃ mahābhāṇḍena mūrdhni bhāreṇāvacchādayantaṃ sadyogṛhīta-liṅginam aliṅginaṃ vā pravrajitam alakṣya-vyādhitaṃ bhaya-vikāriṇaṃ gūḍha-sāra-bhāṇḍa-śāsana-śastra-agniyogaṃ viṣa-hastaṃ dīrgha-pathikam amudraṃ copagrāhayet
Translation
परस्य भार्यां कन्यां वित्तं वा अपहरन्तं, शवित्तं वा अपहरन्तं, शङ्कितम् आविग्नम् उद्भाण्डीकृतं, महाभाण्डेन मूर्ध्नि भारेण अवच्छादयन्तं, सद्यःगृहीतलिङ्गिनम् अलिङ्गिनं वा, प्रव्रजितम्, अलक्ष्यव्याधितं, भयविकारिणं, गूढसारभाण्ड-शासन-शस्त्र-अग्नियोगं, विषहस्तं, दीर्घपथिकम् अमुद्रं च उपग्राहयेत्।
Word by Word
परस्यof another (person)
परस्य:
TypeAdjective/Pronoun
Rootपर
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुं; ‘पर’ (other’s) used genitively
भार्याम्wife
भार्याम्:
TypeNoun
Rootभार्या
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग
कन्याम्unmarried girl / maiden
कन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग
वित्तम्wealth, property
वित्तम्:
TypeNoun
Rootवित्त
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
अपहरन्तम्one who is carrying off / abducting / stealing
अपहरन्तम्:
TypeVerb (participle)
Rootअप-हृ
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘carrying off/stealing’
शवित्तम्stolen wealth / illicit property
शवित्तम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशवित्त
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; पाठभेद/दुर्लभपद (अर्थः ‘stolen wealth’ इति ग्रहणीयम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
अपहरन्तम्one who is stealing / carrying off
अपहरन्तम्:
TypeVerb (participle)
Rootअप-हृ
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
शङ्कितम्suspected / suspicious
शङ्कितम्:
TypeVerb (participle)
Rootशङ्क्
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘suspected’/‘apprehensive’
आविग्नम्agitated, distressed
आविग्नम्:
TypeAdjective
Rootवि-गम्/विग्न
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘disturbed, agitated’
उद्भाण्डीकृतम्made into/posing as a petty trader (packman)
उद्भाण्डीकृतम्:
TypeVerb (participle)
Rootउद्-भाण्डी-कृ
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; causative/denominative sense ‘made into a (petty) trader/packman; made to carry goods’
महाभाण्डेनwith a large pack/load
महाभाण्डेन:
TypeNoun
Rootमहाभाण्ड
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; महत् + भाण्ड (large load/pack of goods)
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
TypeNoun
Rootमूर्धन्
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
भारेणwith a burden/load
भारेण:
TypeNoun
Rootभार
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
अवच्छादयन्तम्covering, concealing
अवच्छादयन्तम्:
TypeVerb (participle)
Rootअव-छद्
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘covering/concealing’
सद्यःimmediately, just now
सद्यः:
TypeAdverb
Rootसद्यः
Formकालवाचक-अव्यय
गृहीतtaken, seized, assumed
गृहीत:
TypeVerb (participle)
Rootग्रह्
Formभूतकृदन्त (क्त); पूर्वपद in compound
लिङ्गिनम्one bearing a mark/guise (e.g., ascetic insignia)
लिङ्गिनम्:
TypeNoun/Adjective
Rootलिङ्गिन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘one having a mark/guise’
अलिङ्गिनम्one without a mark/insignia
अलिङ्गिनम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअलिङ्गिन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; नञ्-तत्पुरुष (a- + लिङ्गिन्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
प्रव्रजितम्one who has renounced / gone forth (ascetic)
प्रव्रजितम्:
TypeVerb (participle)
Rootप्र-√व्रज्
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘gone forth’
अलक्ष्यunnoticed, unrecognizable
अलक्ष्य:
TypeAdjective
Rootअलक्ष्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘not noticeable/indistinct’
व्याधितम्ill, diseased
व्याधितम्:
TypeVerb (participle)
Rootव्याध्
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
भयfear
भय:
TypeNoun
Rootभय
Formपूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग
विकारिणम्one whose behavior is altered (from fear)
विकारिणम्:
TypeAdjective
Rootविकारिन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘one undergoing change/distortion’
गूढhidden, concealed
गूढ:
TypeAdjective (PPP)
Rootगूढ
Formपूर्वपद in compound; ‘hidden’
सारvaluable substance, valuables
सार:
TypeNoun
Rootसार
Formपूर्वपद in compound; पुंलिङ्ग
भाण्डgoods, wares
भाण्ड:
TypeNoun
Rootभाण्ड
Formपूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग
शासनorder, official document/permit
शासन:
TypeNoun
Rootशासन
Formपूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग
शस्त्रweapon
शस्त्र:
TypeNoun
Rootशस्त्र
Formपूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग
अग्निfire
अग्नि:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपूर्वपद in compound; पुंलिङ्ग
योगम्one connected with (such) dealings/contrivances
योगम्:
TypeNoun
Rootयोग
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; समाहार/सूची-समासः: गूढसार-भाण्ड-शासन-शस्त्र-अग्नि-योग (possession/connection with these)
विषpoison
विष:
TypeNoun
Rootविष
Formपूर्वपद in compound; नपुंसकलिङ्ग
हस्तम्one with poison in hand; a poison-carrier
हस्तम्:
TypeNoun/Adjective
Rootहस्त
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; विष-हस्त (one having poison in hand / poisoner)
दीर्घlong
दीर्घ:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formपूर्वपद in compound
पथिकम्a long-distance traveler
पथिकम्:
TypeNoun
Rootपथिक
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; दीर्घ-पथिक (long-distance traveler)
अमुद्रम्without a seal/token/pass
अमुद्रम्:
TypeAdjective
Rootअमुद्र
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; नञ्-समास: a- + मुद्रा (without seal/token)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
उपग्राहयेत्should apprehend / take into custody
उपग्राहयेत्:
TypeVerb
Rootउप-ग्रह् (causative)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचनम्; causative sense ‘cause to be seized/apprehend’
Entities Mentioned
N
nāvādhyakṣa (implied authority at crossing)T
travellersR
renunciants (liṅgin/pravrajita)FAQs
Long-distance movement without an official seal-pass is treated as a high-risk indicator for crime, espionage, or contraband.
Abduction, theft, forged orders, concealed valuables, weapons, arson implements, and poison—i.e., both criminal and political-security threats.