Sutra 3
Devanagari script
ग्रामादनिर्णयणमसम्पातं च सुरायाः प्रमादभयात्कर्मसु ञ्जिर्दिष्टानां मर्यादातिक्रमभयादार्याणामुत्साहभयाच्च तीष्क्णानाम् ॥ कZ_०२.२५.०३ ॥
Transliteration
grāmād anirṇayaṇam asampātaṃ ca surāyāḥ pramādabhayāt karmasu ñjirdiṣṭānāṃ maryādātikramabhayād āryāṇām utsāhabhayāc ca tīṣkṇānām
Translation
ग्रामात् अनिर्णयणम् असम्पातं च सुरायाः प्रमादभयात् कर्मसु नियुक्तानां मर्यादातिक्रमभयात् आर्याणाम् उत्साहभयात् च तीक्ष्णानाम्।
Word by Word
ग्रामात्from the village
ग्रामात्:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (अपादान)
अनिर्णयणम्non-adjudication; failure to decide (a case)
अनिर्णयणम्:
TypeNoun
Rootनिर्णयण (√नी + नि + निर् + णिच्/ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
असम्पातम्non-appearance; failure to come/attend
असम्पातम्:
TypeNoun
Rootसम्पात (सम् + √पत् + घञ्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; नञ्-पूर्वक (निषेध)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
सुरायाःof liquor; of intoxicating drink
सुरायाः:
TypeNoun
Rootसुरा
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन
प्रमादdue to negligence/heedlessness
प्रमाद:
TypeNoun
Rootप्रमाद
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (हेतु/करण)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (हेतु/अपादान)
कर्मसुin (their) duties/works
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
ञ्जिः(uncertain reading/term) ‘ñjiḥ’
ञ्जिः:
TypeNoun
Rootञ्जि (प्रातिपदिक/नाम)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (पाठभेद/दुर्लभ-शब्द)
दिष्टानाम्of those assigned/appointed; of those directed
दिष्टानाम्:
TypeParticiple (Verbal Adjective)
Rootदिष्ट (√दिश् + क्त)
Formषष्ठी-बहुवचन; (पुं/नपुं) ‘दिष्ट’ = नियोजित/निर्दिष्ट
मर्यादाof the boundary/limit; of the prescribed rule
मर्यादा:
TypeNoun
Rootमर्यादा
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
अतिक्रमof transgression/overstepping
अतिक्रम:
TypeNoun
Rootअतिक्रम (अति + √क्रम् + घञ्)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (हेतु/अपादान)
आर्याणाम्of the respectable/noble persons
आर्याणाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
उत्साहof zeal/initiative
उत्साह:
TypeNoun
Rootउत्साह
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समास-पूर्वपद)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (हेतु/अपादान)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
तीक्ष्णानाम्of the harsh/strict (persons)
तीक्ष्णानाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootतीक्ष्ण
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
Entities Mentioned
S
surā (liquor)G
grāma (village)Ā
ārya (respectable persons)FAQs
To prevent intoxication-driven negligence, disorderly assemblies, and rule-breaking that threaten productivity and public order.
Preventive control: manage risk upstream (distribution and congregation) rather than only punishing downstream harms.