Sutra 5
षोडशद्रोणं जाङ्गलानां वर्षप्रमाणमध्यर्धमानूपानां देशवापानामर्धत्रयोदशाश्मकानाम् त्रयोविंशतिरवन्तीनाममितमपरान्तानां हैमन्यानां च कुल्यावापानां च कालतः ॥ कZ_०२.२४.०५ ॥
ṣoḍaśadroṇaṃ jāṅgalānāṃ varṣapramāṇamadhyardhamānūpānāṃ deśavāpānāmardhatrayodaśāśmakānām trayoviṃśatiravantīnām amitam aparāntānāṃ haimanyānāṃ ca kulyāvāpānāṃ ca kālataḥ
वर्षप्रमाणं—जाङ्गलेषु षोडशद्रोणम्, आनूपेषु अर्धाष्टमम्, देशवापयोः अर्धद्वादशम्, अश्मकेषु अर्धत्रयोदशम्, अवन्तीषु त्रयोविंशतिः, अपरान्तेषु तु अनियतं (अमितम्)। हैमन्यसस्यानां तथा कुल्यावापानां च कालतः (ऋतुतः) परीक्षणीयम्।
FAQs
To calibrate taxation, sowing schedules, irrigation priorities, and famine-risk planning to local ecological realities rather than a single empire-wide norm.
It signals high variability/uncertainty, requiring flexible assessment instead of rigid targets—an administrative cue to rely on observation-based decisions.