Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 29

तुटो लवो निमेषः काष्ठा कल्ला नालिका मुहूर्तः पूर्वापरभागौ दिवसो रात्रिः पक्षो मास ऋतुरयनं संवत्सरो युगमिति कालाः ॥ कZ_०२.२०.२९ ॥

tuṭo lavo nimeṣaḥ kāṣṭhā kallā nālikā muhūrtaḥ pūrvāparabhāgau divaso rātriḥ pakṣo māsa ṛtur ayanaṃ saṃvatsaro yugam iti kālāḥ

तुटो लवो निमेषः काष्ठा कल्ला नालिका मुहूर्तः पूर्वापरभागौ दिवसो रात्रिः पक्षो मास ऋतुरयनं संवत्सरो युगमिति कालाः।

तुटःa unit of time called tuṭa
तुटः:
TypeNoun
Rootतुट
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
लवःa unit of time called lava
लवः:
TypeNoun
Rootलव
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
निमेषःa blink; a unit of time (nimeṣa)
निमेषः:
TypeNoun
Rootनिमेष
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
काष्ठाa unit of time called kāṣṭhā
काष्ठा:
TypeNoun
Rootकाष्ठा
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
कल्लाa unit of time called kallā
कल्ला:
TypeNoun
Rootकल्ला
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
नालिकाnālikā; a time-measure (water-clock unit)
नालिका:
TypeNoun
Rootनालिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मुहूर्तःa muhūrta (time period)
मुहूर्तः:
TypeNoun
Rootमुहूर्त
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पूर्वापरभागौthe two parts—former and latter portions (of the day)
पूर्वापरभागौ:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-द्विवचनम्; समासः: पूर्व-भाग + अपर-भाग
दिवसःday
दिवसः:
TypeNoun
Rootदिवस
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
रात्रिःnight
रात्रिः:
TypeNoun
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पक्षःfortnight (half-month)
पक्षः:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मासःmonth
मासः:
TypeNoun
Rootमास
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
ऋतुःseason
ऋतुः:
TypeNoun
Rootऋतु
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अयनम्half-year (ayana)
अयनम्:
TypeNoun
Rootअयन
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
संवत्सरःyear
संवत्सरः:
TypeNoun
Rootसंवत्सर
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
युगम्an age; yuga
युगम्:
TypeNoun
Rootयुग
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
इतिthus; so (marking the end of the list)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्ययम्; इत्यर्थे अवसान/उद्धरण-चिह्नम्
कालाःtime-units; measures of time
कालाः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-बहुवचनम्
T
tuṭa
L
lava
N
nimeṣa
K
kāṣṭhā
K
kallā
N
nālikā
M
muhūrta
D
divasa
R
rātri
P
pakṣa
M
māsa
ṛtu
A
ayana
S
saṃvatsara
Y
yuga

FAQs

To support administrative precision at multiple scales: watch-duty and court timing (small units), fiscal and agricultural cycles (months/seasons), and long-term state planning (years/yugas).

Nālikā ties timekeeping to a measurable device (water-clock), enabling uniform scheduling for guards, offices, and market regulation.