Sutra 7
Devanagari script
नागवनाध्यक्षः पार्वतं नादेयं सारसमानूपं च नागवनं विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासं नागवनपालैः पालयेत् ॥ कZ_०२.२.०७ ॥
Transliteration
nâgavanādhyakṣaḥ pārvataṃ nādeyaṃ sārasamānūpaṃ ca nāgavanaṃ viditaparyantapraveśaniṣkāsaṃ nāgavanapālaiḥ pālayet
Translation
नागवनाध्यक्षः पार्वतं नादेयं सारसमानूपं च नागवनं विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासं नागवनपालैः पालयेत्।
Word by Word
नागवनाध्यक्षःthe superintendent of the elephant-forest
नागवनाध्यक्षः:
TypeNoun
Rootअधि-√अस् (अध्यक्ष) / नाग + वन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘नागवनस्य अध्यक्षः’
पार्वतम्(an elephant-forest) in mountainous terrain
पार्वतम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर्वत
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘पार्वतं (नागवनम्)’
नादेयम्(an elephant-forest) in riverine terrain
नादेयम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootनद + एय (नादेय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘नदी-सम्बन्धि/नदी-प्रदेशीय (नागवनम्)’
सारसम्(an elephant-forest) in lake/marshy-lake terrain
सारसम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसारस
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘सारसं (नागवनम्)’
आनूपम्(an elephant-forest) in marshy/riparian lowland terrain
आनूपम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनूप (आनूप)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘आनूपं (नागवनम्)’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
नागवनम्the elephant-forest (elephant reserve)
नागवनम्:
TypeNoun
Rootनाग + वन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्मपद
विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासम्(an elephant-forest) with known boundaries and regulated entry and exit
विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासम्:
TypeAdjective (bahuvrihi, qualifying ‘नागवनम्’)
Root√विद् (विदित) + पर्यन्त + प्रवेश + निष्कास
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘यस्य पर्यन्ताः विदिताः, प्रवेशः निष्कासश्च (नियत/व्यवस्थितौ) सः’ इति भावः
नागवनपालैःby the guards/wardens of the elephant-forest
नागवनपालैः:
TypeNoun
Rootनागवन + पाल
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन; करण/सहायक-कर्तृ (instrumental of agency)
पालयेत्should protect/maintain
पालयेत्:
TypeVerb
Root√पाल्
Formलोट्/विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; विध्यर्थः
Entities Mentioned
N
Nāgavanādhyakṣa (Superintendent)N
Nāgavane-pāla (forest wardens)M
mountain/riparian/wetland reservesFAQs
It enables enforcement: preventing poaching and theft, tracking movement of people and elephants, and establishing accountability for guards and officials.