Sutra 42
पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानाम्। अखण्डपरिशुद्धतण्डुलानां प्रस्थप्रमाणेन पक्तभोजन-निर्गमः—कलभभोजनम् एकादशकं, व्यालानां दशकम्, औपवाह्यानां नवकम्, साम्नाह्यानाम् अष्टकम्, पत्तीनां सप्तकम्, मुख्यानां षट्कम्, देवीकुमाराणां पञ्चकम्, राज्ञामपि पञ्चकम्।
FAQs
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.