Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 53

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt

अवक्षेपः, प्रतिमानम्, अग्निः, गण्डिका, भण्डिका, अधिकरणी, पिञ्छः, सूत्रम्, चेल्लम्, बोल्लनम्, शिरः, उत्सङ्गः, मक्षिका, स्वकायेक्षा, दृतिः, उदकशरावम्, अग्निष्ठम्—इति काचस्य दोषलक्षणानि विद्यात्।

अवक्षेपःavakṣepa (a specific item/term connected with glass)
अवक्षेपः:
TypeNoun
Rootअव-√क्षिप्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
प्रतिमानम्standard, measure, model
प्रतिमानम्:
TypeNoun
Rootप्रति-√मा (माने)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
गण्डिकाgaṇḍikā (a technical item; lit. small ball/lump)
गण्डिका:
TypeNoun
Rootगण्डिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
भण्डिकाbhaṇḍikā (a technical item/container)
भण्डिका:
TypeNoun
Rootभण्डिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अधिकरणीsupport, base, stand
अधिकरणी:
TypeNoun
Rootअधिकरणी
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पिञ्छःfeather; brush-like implement
पिञ्छः:
TypeNoun
Rootपिञ्छ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
सूत्रम्thread, string
सूत्रम्:
TypeNoun
Rootसूत्र
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चेल्लम्cella (a technical item/term)
चेल्लम्:
TypeNoun
Rootचेल्ल
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
बोल्लनम्bollana (a technical item/term)
बोल्लनम्:
TypeNoun
Rootबोल्लन
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
शिरःhead, top
शिरः:
TypeNoun
Rootशिरस्
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
उत्सङ्गःlap, recess, ledge
उत्सङ्गः:
TypeNoun
Rootउत्सङ्ग
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मक्षिकाfly; a speck/defect termed ‘makṣikā’
मक्षिका:
TypeNoun
Rootमक्षिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
स्वकाय-ईक्षा‘seeing one’s own body’ (self-reflection/appearance)
स्वकाय-ईक्षा:
TypeNoun
Rootस्वकाय + ईक्षा (√ईक्ष्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
दृतिःleather bag, skin container
दृतिः:
TypeNoun
Rootदृति
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
उदक-शरावम्water-bowl, dish of water
उदक-शरावम्:
TypeNoun
Rootउदक + शराव
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अग्निष्ठम्placed in fire; fire-set
अग्निष्ठम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअग्नि + स्थ (√स्था)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम् (विशेषणवत्)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः (उद्धरण/समाप्त्यर्थः)
काचम्glass
काचम्:
TypeNoun
Rootकाच
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्
विद्यात्one should know/understand
विद्यात्:
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
K
kośa (treasury) [implicit]
S
state storekeepers/inspectors [implicit]

FAQs

To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.

Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.