Sutra 4
Devanagari script
मसूरकं त्रिपुटकं कूर्मकमर्धचन्द्रकं कञ्चुकितं यमकं कर्तकं खरकं सिक्तकं कामण्डलुकं श्यावं नीलं दुर्विद्धं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०४ ॥
Transliteration
masūrakaṃ tripuṭakaṃ kūrmakam ardhacandrakaṃ kañcukitaṃ yamakaṃ kartakaṃ kharakaṃ siktakaṃ kāmaṇḍalukaṃ śyāvaṃ nīlaṃ durviddhaṃ cāpraśastam
Translation
मसूरकत्रिपुटककूर्मकर्धचन्द्रककञ्चुकितयमककर्तकखरकसिक्तककामण्डलुकश्यावनीलदुर्विद्धानि च मौक्तिकानि अप्रशस्तानि।
Word by Word
मसूरकम्‘masūraka’ type (a particular defective cut/perforation/mark)
मसूरकम्:
TypeNoun
Rootमसूरक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे वस्तुनाम)
त्रिपुटकम्‘tripuṭaka’ type (a particular defective form)
त्रिपुटकम्:
TypeNoun
Rootत्रिपुटक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; त्रि + पुटक (संख्यापूर्वक-समास)
कूर्मकम्‘kūrmaka’ type (tortoise-shaped defect/form)
कूर्मकम्:
TypeNoun
Rootकूर्मक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
अर्धचन्द्रकम्‘ardhacandraka’ type (half-moon-shaped defect/form)
अर्धचन्द्रकम्:
TypeNoun
Rootअर्धचन्द्रक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अर्ध + चन्द्रक
कञ्चुकितम्‘kañcukita’ (having a ‘jacket/covering’; a named defective type)
कञ्चुकितम्:
TypeAdjective/Participle
Rootकञ्चुकित
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कञ्चुकित (कञ्चुक-युक्त/आवृत-प्रकार)
यमकम्‘yamaka’ type (paired/double defect/form)
यमकम्:
TypeNoun
Rootयमक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
कर्तकम्‘kartaka’ type (a particular cut/notch defect)
कर्तकम्:
TypeNoun
Rootकर्तक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
खरकम्‘kharaka’ type (rough/coarse defect/form)
खरकम्:
TypeNoun
Rootखरक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
सिक्तकम्‘siktaka’ type (sprinkled/wet-marked defect/form)
सिक्तकम्:
TypeNoun/Adjective
Rootसिक्तक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सिक्त (√सिच् ‘to sprinkle’) से निष्पन्न नाम/विशेषण
कामण्डलुकम्‘kāmaṇḍaluka’ type (water-pot-shaped defect/form)
कामण्डलुकम्:
TypeNoun
Rootकामण्डलुक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
श्यावम्dark-brown/greyish (discoloured)
श्यावम्:
TypeAdjective
Rootश्याव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
नीलम्blue/blackish (discoloured)
नीलम्:
TypeAdjective
Rootनील
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
दुर्विद्धम्badly pierced/perforated
दुर्विद्धम्:
TypeAdjective/Participle
Rootदुर्विद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; दुḥ + विद्ध (√व्यध्/√विध् ‘to pierce’)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अप्रशस्तम्unacceptable; not approved (defective)
अप्रशस्तम्:
TypeAdjective
Rootअप्रशस्त
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अ- + प्रशस्त
FAQs
It creates objective rejection criteria, reducing discretion and rent-seeking in treasury acceptance and state purchases.
A technical standard with defect taxonomy, minimum acceptable grade, and documented inspection checklist.