Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

सामवेद–अथर्ववेदशाखाः, पुराणसंहिता, अष्टादशपुराणानि, विद्यास्थानानि

Sāma/Atharvan branches, Purāṇa compendium, 18 Purāṇas, knowledge taxonomy

चतुर्थः स्याद् आङ्गिरसः शान्तिकल्पश् च पञ्चमः श्रेष्ठास् त्व् अथर्वणाम् एते संहितानां विकल्पकाः

caturthaḥ syād āṅgirasaḥ śāntikalpaś ca pañcamaḥ śreṣṭhās tv atharvaṇām ete saṃhitānāṃ vikalpakāḥ

Четвёртая редакция называется Ангирса; пятая — Шантикалпа. Таковы выдающиеся традиции атхарванов — различные устроения самхит.

चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — क्रमवाचक
स्यात्is/should be
स्यात्:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘would be/is’
आङ्गिरसःĀṅgirasa
आङ्गिरसः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — व्यक्तिनाम
शान्तिकल्पःŚāntikalpa
शान्तिकल्पः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootशान्ति + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘शान्तेः कल्पः’ (name/title)
and
:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
पञ्चमःthe fifth
पञ्चमः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — क्रमवाचक
श्रेष्ठाःexcellent
श्रेष्ठाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘excellent/best’
तुindeed
तु:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अथर्वणाम्of the Atharvans
अथर्वणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअथर्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of the Atharvans/Atharva-veda tradition’
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘these’
संहितानाम्of the recensions
संहितानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
विकल्पकाःdividers/arrangers (makers of variants)
विकल्पकाः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootविकल्पक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — कर्तृवाचक संज्ञा

Sage Parāśara (in dialogue with Maitreya)

A
Angiras (Āṅgirasa tradition)
A
Atharvans (Atharvaveda)

FAQs

It presents the Purāṇic view of how Vedic knowledge is safeguarded through multiple authoritative branches (śākhās), ensuring continuity of mantra and ritual application.

He uses vikalpa to indicate recognized variant arrangements or recensional forms—parallel lineages of transmission—rather than contradiction, emphasizing preservation through structured diversity.

Even while discussing Vedic branches, the Purāṇa’s frame treats Veda and dharma as upheld within Vishnu’s sovereignty—sacred knowledge functions as an instrument of cosmic order ultimately grounded in the Supreme Reality.