Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

सर्गभेदाः — अविद्या, स्रोतोभेदाः, नव सर्गाः, देवासुरादिसृष्टिः, वेद-यज्ञप्रादुर्भावः

ज्योत्स्नागमे तु बलिनो मनुष्याः पितरस् तथा मैत्रेय संध्यासमये तस्माद् एते भवन्ति वै

jyotsnāgame tu balino manuṣyāḥ pitaras tathā maitreya saṃdhyāsamaye tasmād ete bhavanti vai

Когда приходит лунный свет, люди становятся сильными, и Питры также; потому, о Майтрея, во время сандхьи эти присутствия воистину проявляются особенно.

ज्योत्स्नागमेat the coming of moonlight
ज्योत्स्नागमे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना+आगम (प्रातिपदिक; components: ज्योत्स्ना ‘moonlight’ + आगम ‘coming’)
Formपुंलिङ्गः (आगमः), सप्तमी (Locative/7th), एकवचनम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषण (particle ‘but/indeed’)
बलिनःstrong
बलिनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् मनुष्याः
मनुष्याःhumans
मनुष्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
पितरःthe Pitṛs (Fathers)
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/तुल्यभाव (so/likewise)
मैत्रेयO Maitreya
मैत्रेय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमैत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचनम्
संध्यासमयेat the time of twilight
संध्यासमये:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या+समय (प्रातिपदिक; components: संध्या ‘twilight’ + समय ‘time’)
Formपुंलिङ्गः (समयः), सप्तमी, एकवचनम्
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचनम्
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
भवन्तिbecome/occur
भवन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्ययम्; निश्चयार्थक (emphatic particle)

Sage Parāśara (addressing Maitreya)

M
Maitreya
P
Pitrs (ancestral beings)
H
Humans (Manushyas)

FAQs

This verse frames sandhyā as a junction when subtle presences become more manifest, making it a particularly potent time for discipline, prayer, and rites aligned with cosmic order.

He links the Pitṛs’ heightened activity with the coming of moonlight and the twilight period, implying that ancestral forces and human vitality resonate with specific rhythmic phases of time.

Though Vishnu is not named here, the teaching assumes a Vishnu-governed cosmic order where time itself is structured meaningfully; proper conduct at sandhyā is participation in that sovereign, sustaining order.