Vamana Purana — Birth of Skanda (Kartikeya), Shloka 49
The Birth and Consecration of Skanda (Kartikeya) at Kurukshetra
Devanagari script
ददृशुर्बालमत्युग्रं षण्मुखं सूर्यसंनिभम् मुष्णन्तमिव चक्षुंषि तेजसा स्वेन देवताः
Transliteration
dadṛśurbālamatyugraṃ ṣaṇmukhaṃ sūryasaṃnibham muṣṇantamiva cakṣuṃṣi tejasā svena devatāḥ
Translation
Боги узрели младенца — необычайно грозного — Шанмукху, шестиликого, сияющего, как солнце; его собственное великолепие словно бы похищало их зрение.
Word by Word
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन
बालम्the child
बालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
अति-उग्रम्exceedingly fierce
अति-उग्रम्:
Karma (कर्म; adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-पूर्वपद) + उग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (अति + उग्र); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (qualifying 'बालम्')
षण्मुखम्six-faced (Ṣaṇmukha)
षण्मुखम्:
Karma (कर्म; apposition to 'बालम्')
TypeNoun
Rootषण् + मुख (प्रातिपदिके)
Formद्विगुसमास (numeral compound); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
सूर्यसंनिभम्resembling the sun
सूर्यसंनिभम्:
Karma (कर्म; adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसूर्य + संनिभ (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (उपमान-तत्पुरुष: 'sūrya-sannibha' = like the sun); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण
मुष्णन्तम्stealing / taking away
मुष्णन्तम्:
Karma (कर्म; participial qualifier)
TypeVerb
Rootमुष् (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (qualifying the child)
इवas if
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-निपात (particle of comparison)
चक्षूंषिeyes
चक्षूंषि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
तेजसाby (his) radiance
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
स्वेनby his own
स्वेन:
Karana (करण; qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; विशेषण (qualifying 'तेजसा')
देवताःthe deities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
Speakers
Narrative voice (sūta-style narration) describing what the Devatās saw
Primary Deities
Skanda (Ṣaṇmukha/Kārttikeya)Devatās (gods)
Key ThemesDivine epiphany (darśana)Tejas (dazzling radiance)Deva-kārya (mission for the gods)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }