Vamana Purana — Shiva's Wedding Procession (Part 1), Shloka 64

Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Devanagari script

तस्यां तिथ्यां हरः पाणिं ग्रहीष्यति समन्त्रकम् तव पुत्र्या वयं यामस्तदनुज्ञातुमर्हसि

Transliteration

tasyāṃ tithyāṃ haraḥ pāṇiṃ grahīṣyati samantrakam tava putryā vayaṃ yāmastadanujñātumarhasi

Translation

«В тот титхи Хара (Шива) возьмёт руку твоей дочери с надлежащими мантрами. Мы отправимся туда; тебе следует дать на это дозволение».

Word by Word

• तस्याम्: on that (f.)
• तस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम्

• तिथ्याम्: on the lunar day
• तिथ्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; विशेषनाम—शिवः

• पाणिम्: hand
• पाणिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• ग्रहीष्यति: will take (in marriage)
• ग्रहीष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future/भविष्यत्), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• समन्त्रकम्: with mantras/ritual formulas
• समन्त्रकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-मन्त्रक (प्रातिपदिक; सह + मन्त्रक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—अव्ययीभावः (मन्त्रैः सह)

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• पुत्र्याः: of (your) daughter
• पुत्र्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• यामः: go/are going
• यामः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present/वर्तमान), उत्तम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• तत्: that (permission/act)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘एतत् कार्यम्’ इत्यर्थे

• अनुज्ञातुम्: to permit/approve
• अनुज्ञातुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: अनु-ज्ञा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), ‘to permit/approve’

• अर्हसि: you should/are fit to
• अर्हसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Speakers

• Unspecified in provided excerpt (likely within Pulastya–Nārada frame
• but not inferable from these verses alone)

Primary Deities

• Śiva (Hara)

Key Themes

• Rituals (saṃskāra)
• Marriage (pāṇigrahaṇa)
• Dharma (social-ritual order)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Ritual actions are to be performed in harmony with dharma: proper timing (tithi), correct mantra-procedure, and legitimate consent (anujñā) are treated as integral to auspicious social-sacral order.

How does this fit the Pancalakshana?

This is best classified under Vamśānucarita / carita-style narration (conduct and events of persons/lineages), rather than cosmogenesis (sarga/pratisarga) or manvantara description.

What is the symbolic significance?

Pāṇigrahaṇa ‘taking the hand’ signifies binding commitment under sacred speech (mantra). Śiva as Hara embodies the sanctifying power that converts a social act into a sacrament.