Vamana Purana — Harihara Revelation, Shloka 58

Harihara Revelation and the Kurukshetra Tirtha Cycle: Sthanu in Vishnu and the Sanctification of Saptasarasvata

Devanagari script

गकारं हृदयं प्रोक्तं सिंहो वसति तत्र च मासो भाद्रस्तथा प्रोक्तः पञ्चमं पत्रकं स्मृतम्

Transliteration

gakāraṃ hṛdayaṃ proktaṃ siṃho vasati tatra ca māso bhādrastathā proktaḥ pañcamaṃ patrakaṃ smṛtam

Translation

Слог «ga» провозглашается сердцем; и там обитает Лев (Siṃha). Месяц также называется Bhādra (Bhādrapada), и это помнится как пятый «patraka» (лист/раздел).

Word by Word

• गकारम्: the letter ‘ga’
• गकारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ग’ इति वर्णः

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे—‘is said/declared’

• सिंहः: Leo (lion sign)
• सिंहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वसति: dwells/is present
• वसति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• मासः: month
• मासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भाद्रः: Bhādra (Bhādrapada)
• भाद्रः: Viśeṣya-nāma (विशेष्य-नाम)
• Type: Noun
• Root: भाद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मास-नाम

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: likewise/so)

• प्रोक्तः: is declared
• प्रोक्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘called/declared’

• पञ्चमम्: fifth
• पञ्चमम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक

• पत्रकम्: petal/leaflet
• पत्रकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्मृतम्: is remembered (as)
• स्मृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे—‘is remembered’

Speakers

• Not specified in the given excerpt (continuation of the chapter’s narrator-to-listener discourse).

Key Themes

• Microcosm–macrocosm correspondences
• Jyotiṣa: Leo (Siṃha) and Bhādrapada
• Ritual phonology and embodied mapping

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Why is the heart associated with “ga” in this scheme?

The text presents a fixed traditional mapping rather than a philosophical proof. Such assignments are typical of Purāṇic and Tantric-adjacent schemata where sound (śabda), body (deha), and cosmos (jagat) are coordinated for contemplation and ritual efficacy.

Does “Siṃha” here mean an actual lion or the zodiac sign?

Here it functions as the rāśi (zodiac sign) Leo, paired with a month (Bhādrapada) and a body locus (heart), indicating an astrological-cosmological correspondence rather than zoology.

How should “Bhādra” be understood—Bhādra or Bhādrapada?

Purāṇic usage often abbreviates Bhādrapada as Bhādra. The intended referent is the lunar month Bhādrapada in the standard Indian calendrical system.