Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 106

Devanagari script

न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः । शिष्यरूपं समास्थाय ततः प्राप्तस्तवांतिकम्

Transliteration

na tiṣṭhati ciraṃ sthāne yathāhaṃ madagarvitaḥ | śiṣyarūpaṃ samāsthāya tataḥ prāptastavāṃtikam

Translation

Не удерживается долго на своём месте тот, кто, как я, опьянён гордыней. Потому я принял облик ученика и затем пришёл к тебе.

Word by Word

• न: not
• न: Negation particle
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• तिष्ठति: stands, remains
• तिष्ठति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• चिरम्: for long
• चिरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक अव्यय (for long)

• स्थाने: in (one's) position/place
• स्थाने: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• यथा: as, just as
• यथा: Comparative marker
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• मदगर्वितः: proud due to intoxication/arrogance
• मदगर्वितः: Viśeṣaṇa (Qualifier of aham)
• Type: Adjective
• Root: मद (प्रातिपदिक) + गर्वित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (मदेन गर्वितः); भूतकर्मणि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शिष्यरूपम्: the form of a disciple
• शिष्यरूपम्: Karman (Object of samāsthāya)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (शिष्यस्य रूपम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समास्थाय: having assumed
• समास्थाय: Pūrvakāla-kriyā (Gerundial)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + स्था (धातु) → समास्थाय (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक (having assumed/taken up)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• प्राप्तः: reached, came
• प्राप्तः: Karta (Subject)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी, एकवचन

• अन्तिकम्: near (you), proximity
• अन्तिकम्: Gati-karman (Goal)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थक प्रयोगे (as goal)

Speaker

Pālaka (a Śaiva gaṇa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A formerly proud figure now dressed simply as a disciple approaches the sage’s hermitage, carrying a staff or waterpot, head bowed, signaling a change of identity and intent.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pride destabilizes one’s spiritual and worldly standing; adopting discipleship and humility invites correction and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is ethical transformation within the chapter’s tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes taking on śiṣya-rūpa—an attitude of disciplined learning and surrender.