Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 22

Viśveśvara-māhātmya and the Nirguṇa–Saguṇa Emergence of Śiva (Śakti–Puruṣa/Prakṛti Discourse)

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विश्वेश्वरमाहात्म्ये काश्यां रुद्रागमनवर्णनंनाम द्वाविंशोऽध्यायः

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ viśveśvaramāhātmye kāśyāṃ rudrāgamanavarṇanaṃnāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ

Так завершается двадцать вторая глава, именуемая «Описание прибытия Рудры в Каши», в разделе «Вишвешвара-махатмья» четвертой части (Котирудра-самхиты) «Шри Шива-махапураны».

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formसमाप्तिसूचक अव्यय; colophon marker
श्रीशिवमहापुराणेin the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
श्रीशिवमहापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-शिव-महा-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Neuter, Locative, Singular; बहुपद-तत्पुरुष (title compound)
चतुर्थ्याम्in the fourth (section)
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular (agreeing with saṃhitāyām understood)
कोटिरुद्रसंहितायाम्in the Koṭirudra-saṃhitā
कोटिरुद्रसंहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकोटि-रुद्र-संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular; (कोटिरुद्रस्य संहिता) षष्ठी-तत्पुरुष
विश्वेश्वरमाहात्म्येin the (section on) the greatness of Viśveśvara
विश्वेश्वरमाहात्म्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वेश्वर-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Neuter, Locative, Singular; (विश्वेश्वरस्य माहात्म्यम्) षष्ठी-तत्पुरुष
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular
रुद्रागमनवर्णनंनाम(entitled) ‘Description of Rudra’s arrival’
रुद्रागमनवर्णनंनाम:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र-आगमन-वर्णन-नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Neuter, Nominative, Singular; शीर्षक-समास: (रुद्रस्य आगमनस्य वर्णनम्) षष्ठी-तत्पुरुष; नाम (indeclinable-like usage as title marker)
द्वाविंशःtwenty-second
द्वाविंशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वा-विंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular (agreeing with adhyāyaḥ); numeral compound (22nd)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

Suta Goswami (traditional Purāṇic narrator concluding the chapter to the sages of Naimiṣāraṇya)

Jyotirlinga: Viśvanātha

Sthala Purana: Colophon situating the narrative within Viśveśvara Māhātmya: the chapter’s subject is Rudra’s arrival in Kāśī, grounding the kṣetra’s sanctity in Śiva’s direct presence (nitya-sannidhi).

Significance: Textual framing used in recitation (pārāyaṇa) to accrue merit and reinforce Kāśī’s status as a mokṣa-kṣetra centered on Viśveśvara.

S
Shiva (Rudra)
V
Vishveshvara
K
Kashi (Varanasi)

FAQs

This is a colophon marking the completion of a chapter in the Koṭirudra Saṃhitā, emphasizing the sanctity of Kāśī and the glory (māhātmya) of Viśveśvara—Shiva as the liberating Lord whose presence makes Kāśī a foremost place for mokṣa-oriented devotion.

By naming “Viśveśvara Māhātmya,” it points to Saguna Shiva worship centered on the Viśveśvara Liṅga (Jyotirliṅga tradition), where devotees approach Shiva through a concrete, worshipable form while seeking His supreme, transcendent grace.

As a chapter-ending marker for Viśveśvara’s glory in Kāśī, the practical takeaway is Liṅga-pūjā with pañcākṣarī japa (Om Namaḥ Śivāya), along with traditional Śaiva observances such as bhasma (tripuṇḍra) and rudrākṣa, especially when undertaking Kāśī-yātrā or Mahāśivarātri worship.