Shloka 33

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

Devanagari script

तव कल्याणरुचयः कपिमुख्यास्समागताः।।4.67.33।।मङ्गलं कार्यसिद्ध्यर्थं करिष्यन्ति समाहिताः।

Transliteration

tava kalyāṇa-rucayaḥ kapimukhyāḥ samāgatāḥ | maṅgalaṃ kārya-siddhy-arthaṃ kariṣyanti samāhitāḥ || 4.67.33 ||

Translation

Твои доброжелатели — вожди среди обезьян — собрались; сосредоточенные умом, они совершат благие обряды ради успеха твоего дела.

Word by Word

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• कल्याणरुचयः: well-wishers
• कल्याणरुचयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: कल्याण + रुचि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (those whose intention is auspicious / well-wishers); प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• कपिमुख्याः: monkey-chiefs
• कपिमुख्याः: कर्ता (Karta; apposition)
• Type: Noun
• Root: कपि + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (chiefs among monkeys); प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• समागताः: have assembled
• समागताः: क्रिया (Predicate: 'have assembled')
• Type: Verb
• Root: सम् + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle), प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; कर्तरि प्रयोग (as predicate adjective)

• मङ्गलम्: auspicious rite/blessing
• मङ्गलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• कार्यसिद्ध्यर्थम्: for the accomplishment of the task
• कार्यसिद्ध्यर्थम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: कार्य + सिद्धि + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अर्थम्-प्रत्ययेन अव्ययवत् (adverbial: 'for the sake of accomplishing the task')

• करिष्यन्ति: will do/perform
• करिष्यन्ति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple future/लृट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद

• समाहिताः: composed/attentive
• समाहिताः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle), प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण of कर्ता

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Hanuman

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is collective participation in righteous work: the community supports the doer through blessings, discipline, and shared intention.

What is the narrative situation?

Jāmbavān announces that the vanara leaders will offer auspicious observances to ensure Hanuman’s success.

Which character virtue is emphasized?

Saṅgha-śakti (strength of unity): coordinated goodwill and focused mind (samāhita) as a virtue enabling dharmic success.