Shloka 22

स्वयम्प्रभा-विमोचनम् — Svayamprabha Leads the Vanaras Out

Time-Limit Crisis and Counsel

Devanagari script

वयमाश्वयुजे मासि कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः।प्रस्थितास्सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम्।।।।

Transliteration

vayam āśvayuje māsi kālasaṅkhyāvyavasthitāḥ | prasthitās so 'pi cātītaḥ kim ataḥ kāryam uttaram ||

Translation

Мы выступили в месяце Ашваюджа, по заранее установленному исчислению времени; и этот срок уже миновал. Что же надлежит делать далее?

Word by Word

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा बहुवचनम्

• आश्वयुजे: in Āśvayuja
• आश्वयुजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: āśvayuja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; मासि इत्यन्वयः

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

• कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः: fixed by a time-limit
• कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: kāla (प्रातिपदिक) + saṅkhyā (प्रातिपदिक) + vyavasthita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: कालस्य सङ्ख्या/मर्यादा तया व्यवस्थिताः); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; वयम् इति विशेषणम्

• प्रस्थिताः: set out
• प्रस्थिताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra√sthā (धातु) + kta (क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्तरि भावः (we set out)

• सः: that (time)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अप्यर्थे (also/even)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• अतीतः: has passed/exceeded
• अतीतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ati√i (धातु) + kta (क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; सः इति विशेषणम्

• किम्: what
• किम्: Sambandha (सम्बन्ध/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्ययप्रयोगः

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: atas (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थे/तस्मात्-अर्थे (therefore/from this)

• कार्यम्: task, duty
• कार्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kārya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अत्र प्रश्नान्वये द्वितीया (what task?)

• उत्तरम्: further, next
• उत्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: uttara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कार्यम् इति विशेषणम्

Context

'We started our journey in the month of Ashvayuja with a certain time limit. That has exceeded. What is the future course of action?

Characters & Entities

• Angada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes prudent deliberation after failure—seeking the right next step rather than drifting further into negligence.

What is the narrative situation?

Angada states that the agreed deadline has elapsed and calls for a decision on the next action.

Which character virtue is emphasized?

Practical wisdom (nīti): recognizing a turning point and demanding collective resolution.