Shloka 12

तारोपदेशः — Tara’s Counsel to Lakshmana

Restraint, Time, and Mobilization

Devanagari script

प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता।महान्रोषसमुत्पन्न स्संरम्भस्त्यज्यतामयम्।।।।

Transliteration

prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |

mahān roṣasamutpannaḥ saṃrambhas tyajyatām ayam ||

Translation

Молю тебя, о ведающий дхарму, спокойно, ради Сугривы: оставь это великое смятение, рожденное гневом.

Word by Word

• प्रसादये: I appease
• प्रसादये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-सद् (धातु)
• Form: लट्-लकार; परस्मैपद; उत्तम-पुरुष, एकवचन; causative sense in usage: 'to appease'

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धर्मज्ञ: O knower of dharma
• धर्मज्ञ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (ज्ञा धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; संबोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (धर्मं जानाति)

• सुग्रीव-अर्थे: for Sugriva's sake
• सुग्रीव-अर्थे: Prayojana/Adhikarana (प्रयोजन/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सुग्रीवस्य अर्थः/हितम्); प्रयोजनार्थे (for the sake of)

• समाहिता: composed (woman)
• समाहिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त 'समाहित'; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्त्री (स्त्री) का विशेषणम्

• महान्: great
• महान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संरम्भः प्रति)

• रोष-समुत्पन्नः: arisen from anger
• रोष-समुत्पन्नः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोष (प्रातिपदिक) + समुत्पन्न (सम्-उत्-पद् धातु; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (रोषात् समुत्पन्नः)

• संरम्भः: agitation/impulse
• संरम्भः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संरम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्यज्यताम्: let (it) be given up
• त्यज्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथम-पुरुष, एकवचन; आदेशः (let it be abandoned)

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संरम्भः प्रति)

Context

'O Lakshmana, knower of dharma, give up your agitation arising out of great anger. Be composed for the sake of Sugriva.

Characters & Entities

• Tārā
• Lakṣmaṇa
• Sugrīva
• Dharma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even justified anger should be relinquished when it threatens harmony and the larger righteous objective; dharma includes proportionate response.

What is the narrative situation?

Tārā formally petitions Lakṣmaṇa to de-escalate, acting as an advocate for Sugrīva and for the alliance with Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Śama (calmness) and conciliation—Tārā’s deliberate composure aimed at preserving dharmic cooperation.