Shloka 21

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

Devanagari script

रुधिरोक्षितसर्वाङ्गं दृष्ट्वा विनिहतं पतिम्।उवाच तारा पिङ्गाक्षं पुत्रमङ्गदमङ्गना।।

Transliteration

rudhirokṣitasarvāṅgaṁ dṛṣṭvā vinihataṁ patim | uvāca tārā piṅgākṣaṁ putram aṅgadam aṅganā ||

Translation

Увидев своего убитого мужа, чье тело было полностью залито кровью, госпожа Тара обратилась к своему сыну Ангаде с рыжевато-карими глазами.

Word by Word

• रुधिरोक्षितसर्वाङ्गम्: whose whole body was drenched with blood
• रुधिरोक्षितसर्वाङ्गम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: रुधिरोक्षितसर्वाङ्ग (प्रातिपदिक; रुधिर + उक्षित + सर्वाङ्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पतिम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā/gerundial)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकाल (having done)

• विनिहतम्: slain
• विनिहतम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: विनिहत (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-नि-उपसर्ग + √हन् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पतिम्)

• पतिम्: husband
• पतिम्: कर्म (Karma/Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तारा: Tara
• तारा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पिङ्गाक्षम्: tawny-eyed
• पिङ्गाक्षम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पिङ्गाक्ष (प्रातिपदिक; पिङ्ग + अक्ष)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पुत्रम्/अङ्गदम्)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: सम्प्रदान/सम्बोधन-लक्ष्य (Addressee; Karma of उवाच)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अङ्गदम्: Angada
• अङ्गदम्: सम्बोधन-लक्ष्य (Addressee)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुत्रम् इत्यस्य विशेष्य (apposition)

• अङ्गना: the woman/lady
• अङ्गना: कर्ता (Karta/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तारा इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन् (apposition: the lady)

Context

Turning to the body of her husband fully drenched in blood, thus spoke Tara to her tawny-eyed son Angada:

Characters & Entities

• Tārā
• Vāli
• Aṅgada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma shifts toward responsibility after tragedy: the surviving family must face truth (satya) and act wisely for protection, continuity, and right conduct.

What is the narrative situation?

The narration transitions from describing Vāli’s slain body to Tārā beginning to address her son Aṅgada.

Which character virtue is emphasized?

Maternal responsibility and steadiness—Tārā gathers herself to guide Aṅgada amid crisis.