Shloka 6

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

Devanagari script

विषादात्विह मां दृष्ट्वा पौरैर्मन्त्रिभिरेव च।।अभिषिक्तो न कामेन तन्मेत्वं क्षन्तुमर्हसि।

Transliteration

viṣādād iha māṃ dṛṣṭvā paurair mantribhir eva ca | abhiṣikto na kāmena tan me tvaṃ kṣantum arhasi ||

Translation

Увидев меня здесь, погружённого в скорбь, горожане и министры совершили надо мною помазание и возвели меня — но не по моему желанию. Потому прости меня за это.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• एव: alone; indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मान-अर्हः: worthy of reverence
• मान-अर्हः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मान (प्रातिपदिक) + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘worthy of honor’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (राजा/त्वम्)

• सदा: always
• सदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Upamā/Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (comparative/relative adverb), अर्थः—‘as/just as’

• पुरम्: formerly; as before
• पुरम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/idiom)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; ‘as before’ sense with yathā

• राज-भाव-नियोगः: this assignment of kingship
• राज-भाव-नियोगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक) + नियोग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (राजभावे नियोगः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (genitive), एकवचन

• त्वत्-विरहात्: due to separation from you
• त्वत्-विरहात्: Hetu (हेतु/cause)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विरह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘separation from you’), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन

• कृतः: done; undertaken
• कृतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नियोगः)

• स-अमात्य-पौर-नगरम्: the city with ministers and citizens
• स-अमात्य-पौर-नगरम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/सहित) + अमात्य (प्रातिपदिक) + पौर (प्रातिपदिक) + नगर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सहित-भाव: ‘with ministers and citizens (in the city)’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here: prathama as subject with स्थितम्

• स्थितम्: is stable; stands
• स्थितम्: Kriyā (क्रिया/स्थिति)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective (नगरम्)

• निहत-कण्टकम्: with obstacles/enemies removed
• निहत-कण्टकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (‘whose thorns/obstacles are destroyed’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नगरम्)

Context

'Here I was consecrated by the people and ministers who saw me immersed in grief. It was not my desire to be coronated. Therefore, I may be forgiven.

Characters & Entities

• Vāli
• Sugrīva
• ministers (mantrin)
• citizens (paura)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes acknowledging constrained choices and seeking reconciliation—Sugrīva appeals to truth (satya) about his lack of ambition and requests forgiveness.

What is the narrative situation?

Sugrīva explains that his consecration happened because ministers and citizens acted in crisis, not because he sought the throne.

Which character virtue is emphasized?

Humility and willingness to be judged fairly based on intention.