Shloka 35

Rules of Edible and Inedible Foods

Devanagari script

न भक्षयेत्सर्पमृगाञ्छिखिनोन्यान्वनेचरान् । जलेचरान्स्थलचरान्प्राणिनश्चेति धारणा

Transliteration

na bhakṣayetsarpamṛgāñchikhinonyānvanecarān | jalecarānsthalacarānprāṇinaśceti dhāraṇā

Translation

Не следует есть змей, зверей, павлинов и иных лесных тварей; также водных и наземных существ, да и вообще живых существ: таково предписанное правило.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• भक्षयेत्: should eat/consume
• भक्षयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• सर्पमृगान्: serpent-like animals
• सर्पमृगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्पमृग (प्रातिपदिक; सर्प + मृग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषार्थे ‘सर्प-सदृशा मृगाः’ (serpent-like animals)

• शिखिनः: crested birds (peacocks etc.)
• शिखिनः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (वैकल्पिकरूपेण प्रथमा/द्वितीया समानरूप); ‘शिखा अस्यास्ति’ (crested ones, e.g., peacocks)

• अन्यान्: other
• अन्यान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• वनेचरान्: forest-dwellers
• वनेचरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वनेचर (प्रातिपदिक; वन + चर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः ‘वने चरन्ति’

• जलेचरान्: water-dwellers
• जलेचरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जलेचर (प्रातिपदिक; जल + चर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः ‘जले चरन्ति’

• स्थलचरान्: land-dwellers
• स्थलचरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थलचर (प्रातिपदिक; स्थल + चर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः ‘स्थले चरन्ति’

• प्राणिनः: living creatures
• प्राणिनः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (वैकल्पिकरूपेण प्रथमा/द्वितीया समानरूप); ‘living beings’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative particle)

• धारणा: (this is) the rule/observance
• धारणा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाक्यस्य विधिवचन-नाम (rule/observance)

Speaker

Unspecified (narrative injunction/observance statement within the chapter)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Geographic Context

Type: forest

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: भक्षयेत्सर्पमृगान् = भक्षयेत् + सर्पमृगान्; मृगाञ्छिखिनः = मृगान् + शिखिनः; शिखिनोन्यान् = शिखिनः + अन्यान्; अन्यान्वनेचरान् = अन्यान् + वनेचरान्; जलेचरान्स्थलचरान् = जलेचरान् + स्थलचरान्; प्राणिनश्चेति = प्राणिनः + च + इति।

FAQs

What ethical principle is emphasized by this verse?

It emphasizes restraint and non-harm (ahiṃsā) through dietary discipline—avoiding the consumption of various living beings.

Does the verse restrict only specific animals or broadly all creatures?

It begins with examples (serpents, beasts, peacocks, forest animals) and then expands to aquatic and land creatures, concluding broadly with “living beings,” indicating a sweeping prohibition in this stated observance.

How does this relate to dharma practices in the Svarga-khaṇḍa?

Svarga-khaṇḍa frequently frames conduct that supports merit (puṇya) and higher realms; dietary restraint is presented here as a dhāraṇā—an observance aligned with dharmic self-control.