Shloka 4

Glory of Puruṣottama: Pañcatīrthī Observance and Narasiṃha Worship

Devanagari script

दृष्ट्वा सकृज्ज्येष्ठशुक्लद्वादश्यां पुरुषोत्तमम् । कृतोपवासः प्राप्नोति ततोऽधिकतरं फलम् ॥ ४ ॥

Transliteration

dṛṣṭvā sakṛjjyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ puruṣottamam | kṛtopavāsaḥ prāpnoti tato'dhikataraṃ phalam || 4 ||

Translation

Увидев хотя бы однажды Пурушоттаму (Господа Вишну) в светлую Двадаши месяца Джйештха, человек, соблюдавший священный пост (упаваса), обретает плод заслуг ещё более великий, чем это.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action), अव्ययवत् प्रयोगः

• सकृत्: once
• सकृत्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सकृत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, काल/आवृत्ति-बोधक (adverb: once)

• ज्येष्ठ-शुक्ल-द्वादश्याम्: on the bright (waxing) Dvādaśī of Jyeṣṭha
• ज्येष्ठ-शुक्ल-द्वादश्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक) + शुक्ल (प्रातिपदिक) + द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरण (locative of time)

• पुरुषोत्तमम्: Puruṣottama (the Supreme Person)
• पुरुषोत्तमम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुषोत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कृत-उपवासः: one who has observed a fast
• कृत-उपवासः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु से क्त/कृदन्त) + उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्—‘कृतः उपवासः येन’ (one who has observed a fast)

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ततः: thereafter / from that
• ततः: हेतु/अपादानार्थ-सम्बन्ध (Source/Reason nuance)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्/ततः (ablatival adverb: from that/thereafter)

• अधिकतरम्: greater
• अधिकतरम्: विशेषण (Qualifier of फलम्)
• Type: Adjective
• Root: अधिकतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तुलनात्मक (comparative) विशेषण

• फलम्: fruit/result
• फलम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Dvādaśī-vrata (Puruṣottama-darśana on Jyeṣṭha śukla Dvādaśī)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Purusottama

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates a specific sacred time—Jyeṣṭha Śukla Dvādaśī—and teaches that even a single darśana of Puruṣottama, when supported by upavāsa, yields exceptionally high spiritual merit (phala).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through darśana (reverent beholding of the Lord) combined with disciplined observance (upavāsa), showing that devotion is both heartfelt worship and regulated vrata-practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalā/astronomical time-reckoning used in ritual practice: identifying the lunar month (Jyeṣṭha), the bright fortnight (śukla pakṣa), and the tithi (dvādaśī) to perform a vrata for maximum phala.