Shloka 1
अध्याय ५८ — वानरध्वजस्य महेन्द्रास्त्रप्रयोगः
Chapter 58: Arjuna’s Deployment of the Indra-Weapon
इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरगोष्ठकी गौओंके अपहरण के प्रसंगमें कृपाचार्यका पलायनसम्बन्धी सत्तावनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५७ ॥। हि न हुक है आम अष्टपजञज्चाशत्तमोड ध्याय: अर्जुनका द्रोणाचार्यके साथ युद्ध और आचार्यका पलायन वैशम्पायन उवाच कृपे5पनीते द्रोणस्तु प्रगृह् सशरं धनुः । अभ्यद्रवदनाधुष्य: शोणाश्व: श्वेतवाहनम्
vaiśampāyana uvāca | kṛpe ’panīte droṇas tu pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ | abhyadravad anādṛṣyaḥ śoṇāśvaḥ śvetavāhanam ||
Вайшампаяна сказал: О Джанамеджая! Когда Крипачарья был оттеснён с поля битвы, Дрона — грозный воин на колеснице с рыжими конями — взял лук со стрелами и стремительно ринулся прямо на Арджуну, владыку белой колесницы. Эта картина показывает: стоит одному военачальнику отступить, как другой выступает вперёд, чтобы поддержать сопротивление куру; так неумолим ход войны, и бремя долга переходит от учителя к ученику.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the continuity of duty in war: when one leader withdraws, another assumes responsibility. It also frames martial action as a test of resolve and role-based dharma, especially among renowned teachers like Droṇa and Kṛpa.
After Kṛpācārya is forced back from the battlefield, Droṇācārya takes up bow and arrows and rushes to engage Arjuna, intensifying the confrontation during the cattle-retrieval conflict in the Virāṭa episode.