Shloka 14
त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः
The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत् । उत्सेथे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च,मत्स्यदेशके राजा विराटने अभेद्यकल्प नामक कवच ग्रहण किया, जो किसी भी अस्त्र- शस्त्रसे कट नहीं सकता था। उसमें सूर्यके समान चमकीली सौ फूलियाँ लगी थीं, सौ भँवरें बनी थीं, सौ बिन्दु (सूक्ष्म चक्र) और सौ नेत्रके समान आकारवाले चक्र बने थे। इसके सिवा उसमें नीचेसे ऊपरतक सौगन्धिक (कह्नलार) जातिके सौ कमलोंकी आकृतियाँ पंक्तिबद्ध बनी हुई थीं
vaiśampāyana uvāca | abhedyakalpaṁ matsyānāṁ rājā kavacam āharat | utsethe yasya padmāni śataṁ saugandhikāni ca |
Вайшампаяна сказал: Царь матсьев вынес доспех «Абхедья-калпа», словно несокрушимый — его нельзя было ни рассечь, ни пронзить. На нём были вычеканены сто лотосовых знаков и сто узоров благоуханного синего лотоса, расположенных ровными рядами, — знамения царского великолепия и готовности, возвещающие и защиту, и достоинство власти в преддверии смуты.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic responsibility of a ruler to ensure protection and readiness. Royal power is not mere ornamentation; it is meant to safeguard the realm, and the imagery of ‘unbreakable’ armor symbolizes steadfastness and duty in the face of danger.
In the Virāṭa Parva context, the Matsya king (Virāṭa) produces a formidable armor described as nearly impenetrable, adorned with numerous lotus motifs. This underscores the mobilization and martial preparedness surrounding the events of the Virāṭa episode.