Shloka 6
जब विराटनरेश प्रसन्न होकर तुम्हें हाथियोंसे लड़ाते हैं, उस समय रनिवासकी दूसरी स्त्रियाँ तो हँसती हैं और मेरा हृदय शोकसे व्याकुल हो उठता है ।। शार्टूलैर्महिषै: सिंहैरागारे योध्यसे यदा । कैकेय्या: प्रेक्षमाणायास्तदा मे कश्मलं भवेत्,जब रानी सुदेष्णा दर्शक बनकर बैठती हैं और तुम महलके आँगनमें व्याप्रों, सिंहों तथा भैंसोंसे लड़ते हो, उस समय मुझे बड़ी व्यथा होती है
śārṭūlair mahiṣaiḥ siṃhair āgāre yodhyase yadā | kaikeyyāḥ prekṣamāṇāyās tadā me kaśmalaṃ bhavet ||
Вайшампаяна сказал: Всякий раз, когда тебя заставляют сражаться во дворце, на внутреннем дворе, с тиграми, буйволами и львами — пока царица (Кайкейи/Судешна) сидит и смотрит, — моё сердце охватывают мука и смятение. Пусть другие женщины внутренних покоев смеются над зрелищем, меня переполняет скорбь: столь опасная забава недостойна того, кого следовало бы оберегать, и превращает доблесть в жестокое развлечение.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts public amusement with private moral sensitivity: turning lethal danger into entertainment hardens the heart. True dharma includes compassion and restraint—especially in royal settings—so that strength is not displayed through needless cruelty or reckless endangerment.
In the Virāṭa court setting, the addressee is compelled to fight powerful animals within the palace precincts while the queen watches. Others laugh, but the speaker (narrator’s reported voice) feels deep distress (kaśmala), emphasizing the peril and the impropriety of such a spectacle.