Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

द्रौपद्याः भीमसेन-प्रबोधनम्

Draupadī Awakens Bhīmasena

उनकी आँखोंकी पलकें ऊपरको उठकर तन गयीं। उनमें धूआँ-सा छा गया, ललाठमें पसीना निकल आया और भौहें टेढ़ी होकर भयंकर प्रतीत होने लगीं ।।

hastenā mamṛje caiva lalāṭaṃ paravīrahā |

bhūyaś ca tvaritaḥ kruddhaḥ sahasotthātum aicchata ||

vaiśampāyana uvāca |

sudeṣṇām evam uktvā tu sairandhrī duḥkha-mohitā |

kīcakasya vadhārthāya vrata-dīkṣām upāgamat ||

Вайшампаяна сказал: Бхима, губитель вражеских витязей, рукой вытер пот со лба. И вновь его стремительно охватил свирепый гнев, и он пожелал тотчас подняться. Сказав это царице Судешне, служанка (Драупади в обличье), подавленная скорбью и смятением, приняла обетную дисциплину, имея одну-единственную цель: привести к смерти Кичаку. По нравственному звучанию этот отрывок утверждает сдержанность ярости: порыв Бхимы к немедленному насилию ощутим, однако повествование представляет грядущее деяние не как неукрощённый гнев, а как обдуманный, обетом скреплённый путь, согласованный со временем и с дхармой.

हस्तेनwith the hand
हस्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
ममृजेwiped/cleansed
ममृजे:
Karta
TypeVerb
Rootमृज्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
ललाटम्forehead
ललाटम्:
Karma
TypeNoun
Rootललाट
FormNeuter, Accusative, Singular
परवीरहाslayer of enemy-heroes
परवीरहा:
Karta
TypeNoun
Rootपर-वीर-हन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूयःagain/further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
and
:
TypeIndeclinable
Root
त्वरितःhastened/quick
त्वरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरित
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
उत्थातुम्to rise/stand up
उत्थातुम्:
TypeVerb
Rootउत्-स्था
FormInfinitive
ऐच्छत्desired/wished
ऐच्छत्:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma (Bhīmasena)
S
Sudeṣṇā
S
Sairandhrī (Draupadī in disguise)
K
Kīcaka

Educational Q&A

Even justified anger must be governed by discipline and right timing. Bhīma’s fury is real, but the narrative moves toward a vowed, purposeful response rather than impulsive violence—suggesting that dharma channels power through restraint and resolve.

Bhīma, shaken by Draupadī’s humiliation, wipes sweat from his forehead and is ready to spring up in rage. Meanwhile Draupadī, after speaking to Queen Sudeṣṇā, takes up a vow-like discipline aimed at ensuring Kīcaka’s death, setting the stage for the planned retaliation.