Shloka 18
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
यत् त्वया धर्मकृच्छे तु शापेनाभिहत: पुरा । वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मां दिवानिशम्,“पहले जब तुम वनमें दुखी होकर दिन-रात मेरे लिये शोक करती थी और उस समय धर्मसंकटमें पड़नेपर तुमने जिसे शाप दे दिया था, वही कलियुग मेरे शरीरमें तुम्हारी शापग्निसे दग्ध होता हुआ निवास करता था, जैसे आगमें रखी हुई आग हो; उसी प्रकार वह कलि तुम्हारे शापसे दग्ध हो सदा मेरे भीतर रहता था
yat tvayā dharmakṛcchre tu śāpenābhihataḥ purā | vanasthayā duḥkhitayā śocantyā māṃ divāniśam ||
Брихадaшва сказал: «Прежде, когда ты жила в лесу — в скорби и бедствии, оплакивая меня день и ночь, — в миг тяжкого испытания дхармы ты произнесла проклятие. С той поры сила того проклятия поразила и жгла меня изнутри, поселившись в моём теле, словно огонь, вложенный в огонь.»
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how actions and especially spoken words (a curse uttered in a dharma-crisis) can have enduring consequences; ethical pressure does not remove responsibility for what one chooses to say and do.
Bṛhadaśva recalls an earlier time in the forest when the listener, overwhelmed by grief and facing a moral predicament, pronounced a curse; he explains that its effect struck him and continued to burn within him thereafter.