Shloka 20
कर्कोटक-उपदेशः
Karkoṭaka’s Counsel and Nala’s Concealment
तां क्रन्दमानामत्यर्थ कुररीमिव वाशतीम् | करुणं बहु शोचन्तीं विलपन्तीं मुहुर्मुहु:,वह कुररी पक्षीकी भाँति जोर-जोरसे करुण क्रन्दन कर रही थी और अत्यन्त शोक करती हुई बार-बार विलाप कर रही थी। वहाँसे थोड़ी ही दूरपर एक विशालकाय भूखा अजगर बैठा था। उसने बार-बार चक्कर लगाती सहसा निकट आयी हुई भीमकुमारी दमयन्तीको (पैरोंकी ओरसे) निगलना आरम्भ कर दिया
tāṃ krandamānām atyarthaṃ kurarīm iva vāśatīm | karuṇaṃ bahu śocantīṃ vilapantīṃ muhur muhuḥ ||
Она кричала изо всех сил, причитая, словно птица курари. Объятая жалостной скорбью, она вновь и вновь предавалась плачу. (В окружающем повествовании говорится: неподалёку притаился огромный, изголодавшийся питон и, когда она приблизилась, начал заглатывать Дамаянти с ног.)
ब॒हृदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the human experience of intense grief and repeated lamentation; ethically, it frames suffering as compassion-arousing and invites the listener to respond with empathy while recognizing that trials in the forest narrative test endurance and dharmic steadiness.
A woman (contextually Damayantī) is depicted crying and lamenting repeatedly, compared to the plaintive kurarī-bird; the surrounding passage continues that a huge hungry python nearby seizes the moment and begins to swallow her from the feet.