Shloka 10
कलेर्द्वापरस्य च नले प्रति कोपः
Kali and Dvāpara’s Resolve Against Nala
Devanagari script
बृहृदश्च उवाच एवमुक्त: स देवैस्तैनैषथ: पुनरब्रवीत् | सुरक्षितानि वेश्मानि प्रवेष्टं कथमुत्सहे,बृहदश्व मुनि कहते हैं--राजन! उन देवताओंके ऐसा कहनेपर निषधनरेशने पुनः उनसे पूछा--“विदर्भराजके सभी भवन (पहरेदारोंसे) सुरक्षित हैं। मैं उनमें कैसे प्रवेश कर सकता हूँ?”
Translation
Брихадашва сказал: когда те боги так сказали, царь Нишадхи снова спросил: «Все дворцы царя Видарбхи надёжно охраняются. Как же мне войти туда?»
Word by Word
बृहदश्वःBrihadashva (name of the sage)
बृहदश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहदश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
तैःby those (same ones)
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
नैषधःthe king of Nishadha (Nala)
नैषधः:
Karta
TypeNoun
Rootनैषध
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अब्रवीत्said / spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
सुरक्षितानिwell-guarded / protected
सुरक्षितानि:
TypeAdjective
Rootसुरक्षित
Formक्त, Neuter, Nominative, Plural
वेश्मानिhouses / palaces
वेश्मानि:
Karta
TypeNoun
Rootवेश्मन्
FormNeuter, Nominative, Plural
प्रवेष्टुम्to enter
प्रवेष्टुम्:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formतुमुन् (infinitive)
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
उत्सहेdo I dare / am I able
उत्सहे:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
Speaker
बृहृदश्च उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes