Shloka 2
Arjuna Honored in Indra’s Court; Lomāśa’s Audience; Indra’s Disclosure of Lineage and Mission
Book 3, Chapter 45
Devanagari script
गन्धर्वराज गच्छाद्य प्रहितो5प्सरसां वराम् । उर्वशीं पुरुषव्याघप्र सोपातिष्ठतु फाल्गुनम्,“गन्धर्वराज! तुम मेरे भेजनेसे आज अप्सराओंमें श्रेष्ठ उर्वशीके पास जाओ। पुरुषश्रेष्ठ! तुम्हें वहाँ भेजनेका उद्देश्य यह है कि उर्वशी अर्जुनकी सेवामें उपस्थित हो
Translation
«О царь гандхарвов, ступай ныне по моему повелению к Урваши, лучшей среди апсар. О муж превосходнейший, я посылаю тебя затем, чтобы Урваши явилась и пребывала в служении Фалгуне (Арджуне).»
Word by Word
गन्धर्वराजO king of the Gandharvas
गन्धर्वराज:
Sampradana
TypeNoun
Rootगन्धर्वराज
FormMasculine, Vocative, Singular
गच्छgo
गच्छ:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
प्रहितःsent, dispatched
प्रहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहित
FormMasculine, Nominative, Singular
अप्सरसाम्of the Apsarases
अप्सरसाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Genitive, Plural
वराम्the best (one)
वराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवरा
FormFeminine, Accusative, Singular
उर्वशीम्Urvashi
उर्वशीम्:
Karma
TypeNoun
Rootउर्वशी
FormFeminine, Accusative, Singular
पुरुषव्याघ्रO tiger among men (best of men)
पुरुषव्याघ्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootपुरुषव्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उपातिष्ठतुlet (her) attend/serve; let (her) stand near
उपातिष्ठतु:
Karta
TypeVerb
Rootउप-स्था
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
फाल्गुनम्Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes