Shloka 29
Yudhiṣṭhira’s Reproof and Vow-Logic: On Dice-Deception, Exile Terms, and the Governance of Anger
Adhyāya 35
तथैव बहवो<स्माभी राष्ट्र भ्यो विप्रवासिता:,राजन! इसके सिवा एक बात और है, हमलोगोंने भी बहुत-से राजाओं तथा राजकुमारोंको उनके राज्यसे निकाल दिया है। वे सब आकर राजा धुतराष्ट्रसे मिल गये होंगे, हमने जिनको राज्यसे वंचित किया अथवा निकाला है, वे कदापि हमारे प्रति शान्तभाव नहीं धारण कर सकते
tathaiva bahavo ’smābhī rāṣṭrebhyo vipravāsitāḥ, rājan! etad-vyatiriktaṃ caikaṃ vacaḥ—asmābhir api bahūn rājñaḥ rāja-kumārāṃś ca sva-rājyebhyo nirākṛtāḥ. te sarve samāgatya rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ militaḥ syuḥ. ye ’smābhir rājyād vañcitāḥ prakṣiptā vā, te kadācid api asmāsu śānta-bhāvaṃ dhartuṃ na śaknuvanti.
Бхима сказал: «Так же, о царь, многих мы изгнали в изгнание из их земель. И, кроме того, есть ещё одно: мы сами лишили царства и изгнали немало царей и царевичей. Все они могли прийти и примкнуть к царю Дхритараштре. Те, кого мы лишили власти или изгнали, никогда не смогут по-настоящему хранить к нам мирное расположение.»
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
Bhima highlights the ethical and political consequence of dispossessing others: those deprived of their kingdoms naturally retain resentment and may unite with one’s rivals. Power used to expel others creates enduring hostility that can return as a strategic threat.
Bhima warns that, beyond their current troubles, the Pandavas have also created many enemies by earlier campaigns—kings and princes they expelled. He suggests these dispossessed rulers may have gathered around Dhritarashtra, making the Pandavas’ situation more dangerous.