Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)

कौसलयां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदु:ःखित: । अग्रे प्रस्थाप्य यानै: स शत्रुघ्नसहितो ययौ,वे कौसल्या, सुमित्रा तथा कैकेयीको सवारियोंद्वारा आगे भेजकर स्वयं अत्यन्त दुःखी हो शत्रुघ्नके साथ (पैदल ही) वनको चले

Kausalyāṃ ca Sumitrāṃ ca Kaikeyīṃ ca suduḥkhitaḥ | agre prasthāpya yānaiḥ sa Śatrughnasahito yayau ||

Маркандейя сказал: Глубоко скорбя, он сперва отправил Каусалью, Сумитру и Кайкейи вперёд на повозках; затем сам, вместе с Шатругхной, двинулся далее (пешком), неся бремя долга среди печали.

कौसलयाम्Kausalya
कौसलयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौसल्या
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुमित्राम्Sumitra
सुमित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुमित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कैकेयीम्Kaikeyi
कैकेयीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकैकेयी
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुदुःखितःvery sorrowful
सुदुःखितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदुःखित
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्रेin front/ahead
अग्रे:
TypeIndeclinable
Rootअग्र
प्रस्थाप्यhaving sent/dispatching
प्रस्थाप्य:
TypeVerb
Rootप्र-स्था
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), having sent forth/dispatched
यानैःby vehicles/chariots
यानैः:
Karana
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Instrumental, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शत्रुघ्नसहितःaccompanied by Shatrughna
शत्रुघ्नसहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootशत्रुघ्न-सहित
FormMasculine, Nominative, Singular
ययौwent
ययौ:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
K
Kausalyā
S
Sumitrā
K
Kaikeyī
Ś
Śatrughna

Educational Q&A

The verse highlights dharma expressed as responsible care: even in personal anguish, one prioritizes the safety and dignity of dependents (sending the queens ahead) while oneself endures hardship, showing restraint, compassion, and duty over comfort.

Mārkaṇḍeya narrates that, in a moment of intense sorrow, the central figure dispatches Kausalyā, Sumitrā, and Kaikeyī ahead using conveyances, and then proceeds afterward together with Śatrughna, personally taking the more difficult course.