Shloka 3
Daśagrīva-boonāvaraṇa, Viṣṇv-avatāra-niyoga, Vānara-sahāya-janana, Mantharā-nirmāṇa
युधिष्ठिरस्तु राजर्षिरात्मकर्मापराधजम् | चिन्तयन् स महाबाहुर्भातृणां दुःखमुत्तमम्,महाबाहु राजर्षि युधिष्ठिर सदा यही सोचते रहते थे कि “मेरे भाइयोंपर जो यह महान् दुःख आ पड़ा है, मेरी ही करनीका फल है। मेरे ही अपराधसे इन्हें कष्ट भोगना पड़ रहा है!
yudhiṣṭhiras tu rājarṣir ātmakarmāparādhajam | cintayan sa mahābāhur bhrātṝṇāṁ duḥkham uttamam ||
Вайшампаяна сказал: царь Юдхиштхира, царственный мудрец, непрестанно размышлял о том, что великое страдание, постигшее его братьев, возникло из вины его собственных поступков. Он считал их лишения следствием своего проступка и носил в себе тяжесть этой нравственной ответственности.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical accountability: Yudhiṣṭhira interprets his family’s suffering through the lens of karma and personal responsibility, refusing to shift blame and instead examining his own actions as morally consequential.
Vaiśaṃpāyana describes Yudhiṣṭhira’s inner state in the forest-exile context: he continually broods over the intense distress of his brothers and concludes that it has come about due to his own fault and decisions.