Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Daśagrīva-boonāvaraṇa, Viṣṇv-avatāra-niyoga, Vānara-sahāya-janana, Mantharā-nirmāṇa

महर्षिरनुकम्पार्थमब्रवीद्‌ बाष्पगद्गदम्‌ | अपने पौत्रोंको वनवासके कष्टसे दुर्बल तथा जंगली फल-मूल खाकर जीवननिर्वाह करते देख महर्षि व्यासको बड़ी दया आयी। वे उनपर कृपा करनेके लिये नेत्रोंसे आँसू बहाते हुए गदगद कण्ठसे बोले--

mahārṣir anukampārtham abravīd bāṣpa-gadgadam | apne pautrān̐ko vanavāsa-kāṣṭena durbala tathā jaṅgalī phala-mūla khākar jīvana-nirvāhaṃ kurvataḥ dṛṣṭvā mahārṣi vyāsako baṛī dayā āyī | te tān prati kṛpāṃ kartum netrābhyāṃ aśrūṇi muñcantaḥ gadgada-kaṇṭhena ūcuḥ ||

Вайшампаяна сказал: Движимый состраданием, великий мудрец заговорил, и голос его дрожал, захлёбываясь слезами. Увидев, как его внуки ослабели от тягот лесного изгнания и поддерживают жизнь дикими плодами и кореньями, Вьяса был охвачен жалостью. Желая явить им милость, он плакал и обратился к ним дрожащим, слезами наполненным голосом.

महर्षिःthe great sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुकम्पार्थम्for the sake of compassion
अनुकम्पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुकम्पा + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
बाष्पगद्गदम्with a voice choked with tears
बाष्पगद्गदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबाष्प + गद्गद
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahārṣi Vyāsa
P
pautrāḥ (grandsons of Vyāsa)