Shloka 3
Mudgalasya Svarga-nirvedaḥ
Mudgala’s Disenchantment with Heaven
चित्रसेन उवाच विदितो5यमभिप्रायस्तत्रस्थेन दुरात्मन: । दुर्योधनस्य पापस्य कर्णस्य च धनंजय,चित्रसेनने कहा--धनंजय! देवराज इन्द्रको स्वर्गमें बैठे-ही-बैठे दुरात्मा दुर्योधन और पापी कर्णका यह अभिप्राय मालूम हो गया था कि ये आपलोगोंको वनमें रहकर अनाथकी भाँति क्लेश उठाते और विषम परिस्थितिमें पड़कर अस्थिरभावसे रहते हुए जानकर भी उस अवस्थामें आपको देखने और दु:ःखी करनेका निश्चय कर चुके हैं। ये स्वयं सम (सुखपूर्ण)-अवस्थामें स्थित हैं, फिर भी आप पाण्डवों तथा यशस्विनी द्रौपदीकी हँसी उड़ानेके लिये वनमें आये हैं। इस प्रकार इनकी (आपलोगोंका अनिष्ट करनेकी) इच्छा जानकर देवेश्वर इन्द्रने मुझसे इस प्रकार कहा--
citrasena uvāca
vidito ’yam abhiprāyas tatrasthena durātmanāḥ |
duryodhanasya pāpasya karṇasya ca dhanañjaya ||
Читрасена сказал: «Дхананджая, этот замысел злодея Дурьодханы и грешного Карны был уже известен владыке богов, когда он восседал на небесах: они решили прийти и посмотреть на вас в лесу — зная, что вы живёте там как беззащитные, терпя лишения и пребывая в тяжких обстоятельствах, — чтобы причинить вам скорбь и унижение. Сами они пребывают в довольстве, но пришли в чащу лишь затем, чтобы насмехаться над вами, Пандавами, и над славной Драупади. Узнав об их желании вам навредить, Индра сказал мне так—»
चित्रसेन उवाच
Educational Q&A
Malice that seeks to mock the suffering of others is ethically corrupt; the verse contrasts the comfort of the aggressors with the hardship of the exiled, and implies that divine and moral order (Indra’s awareness) does not ignore harmful intent.
Citrasena addresses Arjuna, explaining that Indra in heaven had already discerned Duryodhana and Karṇa’s plan to visit the forest to ridicule and distress the Pāṇḍavas and Draupadī, and that Indra then instructed Citrasena in response.