Shloka 50

चित्रसेन-समागमः / The Engagement with Citrasena and the Gandharvas

Devanagari script

शतमश्वसहस्राणि दशनागायुतानि च । युधिष्ठिरस्यानुयात्रमिन्द्रप्रस्थनिवासिन:,“जिन दिनों महाराज युधिष्छिर इन्द्रप्रस्थमें रहकर इस पृथ्वीका पालन करते थे, उस समय प्रत्येक यात्रामें उनके साथ एक लाख घोड़े और एक लाख हाथी चलते थे। मैं ही उनकी गणना करती, आवश्यक वस्तुएँ देती और उनकी आवश्यकताएँ सुनती थी

Transliteration

śatam aśva-sahasrāṇi daśa nāga-ayutāni ca | yudhiṣṭhirasya anuyātram indraprastha-nivāsinaḥ ||

Translation

Вайшампаяна сказал: «Сто тысяч коней и также десять тысяч слонов сопровождали Юдхиштхиру в его царских выездах; жители Индрапрастхи следовали в его свите». Этот стих передаёт размах праведного царствования: благоденствие и стройный порядок, собранные вокруг владыки, признанного народом.

Word by Word

• {'śatam': 'a hundred', 'aśva': 'horse', 'sahasra': 'a thousand', 'śatam aśva-sahasrāṇi': 'a hundred thousand (lit. ‘hundreds of thousands’) of horses', 'daśa': 'ten', 'nāga': 'elephant (lit. ‘serpent’

• in epic usage, elephant)', 'ayuta': 'ten thousand', 'daśa nāga-ayutāni': 'ten ‘ten-thousands’ of elephants (i.e., one hundred thousand by strict math

• contextually ‘ten thousand’ is also attested in parallel retellings)', 'ca': 'and', 'yudhiṣṭhirasya': 'of Yudhiṣṭhira', 'anuyātram': 'following journey

• retinue accompanying a march', 'indraprastha': 'Indraprastha (capital city of the Pāṇḍavas)', 'nivāsinaḥ': 'residents

• inhabitants', 'indraprastha-nivāsinaḥ': 'the inhabitants of Indraprastha'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Indraprastha
• horses
• elephants