Shloka 26

मातापितृपूजन-प्रधानधर्मः (Primacy of Filial Service) — Mārkaṇḍeya’s Account of the Vyādha’s Instruction

Devanagari script

आस्याद्‌ वमन्‌ पावकं स संवर्तकसमं तदा । तान्‌ सर्वान्‌ नृपते: पुत्रानदहत्‌ स्वेन तेजसा,तत्पश्चात्‌ उसने अपने मुँहसे प्रलयकालीन अग्निके समान आगकी चिनगारियाँ उगलना आरम्भ किया और उन समस्त राजकुमारोंको अपने तेजसे जलाकर भस्म कर दिया

Transliteration

āsyād vaman pāvakaṃ sa saṃvartakasamaṃ tadā | tān sarvān nṛpateḥ putrān adahat svena tejasā ||

Translation

Маркандейя сказал: Тогда он начал изрыгать изо рта искры огня, подобные всепоглощающему пламени конца мира во время пралайи; и собственным пылающим могуществом он обратил в пепел всех тех царевичей — сыновей царя.

Word by Word

• आस्यात्: from (his) mouth
• आस्यात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: आस्य
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• वमन्: vomiting, spewing
• वमन्: Karta
• Type: Verb
• Root: वम्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• पावकम्: fire
• पावकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पावक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संवर्तकसमम्: like the fire of dissolution (at the end of the age)
• संवर्तकसमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: संवर्तक-सम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तदा: then
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• तान्: those
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• नृपतेः: of the king
• नृपतेः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: नृपति
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अदहत्: burned
• अदहत्: Karta
• Type: Verb
• Root: दह्
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• स्वेन: with his own
• स्वेन: Karana
• Type: Adjective
• Root: स्व
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• तेजसा: splendor, fiery energy
• तेजसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तेजस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• nṛpati (the king)
• nṛpateḥ putrāḥ (the king’s sons/princes)
• pāvaka (fire)
• Saṃvartaka (cosmic dissolution fire)