Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)

पद्मोदरच्युतरज:किंजल्कारुणरज्जितै: । मज्जुस्वरैर्मधुकरैविरुतान्‌ कमलाकरान्‌,कमलोंसे भरे हुए तालाबोंमें मीठे स्वरसे बोलनेवाले भ्रमरोंके शब्द गूँज रहे थे। वे भ्रमर कमलके भीतरसे निकली हुई रज तथा केसरोंसे लाल रंगमें रँगे-से जान पड़ते थे

vaiśampāyana uvāca | padmodaracyutarajaḥ-kiñjalkāruṇarajjitaiḥ | mañjusvarair madhukaraiḥ virutān kamalākarān |

Вайшампаяна сказал: «Лотосовые пруды гудели от жужжания пчёл, чьи голоса были сладостны. Те пчёлы казались окрашенными в красное, припорошённые пыльцой и шафраноподобными нитями, осыпавшимися из самых сердцевин лотосов, — образ, усиливающий тихую красоту картины и подчёркивающий нравственный контраст между безмятежностью леса и человеческими страданиями, что гонят изгнанников дальше.»

पद्मोदरच्युतरजःकिंजल्कारुणरज्जितैःreddened by the reddish pollen and filaments fallen from the lotus-interior
पद्मोदरच्युतरजःकिंजल्कारुणरज्जितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपद्म-उदर-च्युत-रजस्-किंजल्क-अरुण-रञ्जित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
मधुकरैःby bees
मधुकरैः:
Karana
TypeNoun
Rootमधुकर
FormMasculine, Instrumental, Plural
मञ्जुस्वरैःwith sweet sounds
मञ्जुस्वरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमञ्जु-स्वर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
विरुतान्resounding (with humming)
विरुतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविरुत
FormMasculine, Accusative, Plural
कमलाकरान्lotus-lakes / pools of lotuses
कमलाकरान्:
Karma
TypeNoun
Rootकमलाकर
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
kamalākara (lotus-ponds)
P
padma/kamala (lotuses)
M
madhukara (bees)
R
rajas (pollen)
K
kiñjalka (lotus filaments)

Educational Q&A

The verse models attentive appreciation of the natural world: serenity, beauty, and harmony persist in the forest even amid human turmoil. In the Vana Parva context, such descriptions underscore endurance and inner steadiness—values aligned with dharma during hardship.

The narrator describes lotus-filled ponds in the forest. Bees, stained reddish by lotus pollen and filaments, hum melodiously, and their sound echoes across the water—setting a tranquil scene within the exiles’ woodland journey.