Shloka 49
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग् यदा राजा प्रवर्तते । तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता,जब राजा निग्रह और अनुग्रहमें ठीक तौरसे प्रवृत्त होता है, तभी लोककी मर्यादा सुरक्षित रहती है
nigrahe pragrahe samyag yadā rājā pravartate | tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā ||
Когда царь действует правильно — зная, когда сдержать, а когда явить милость, — тогда нравственные границы и общественный порядок народа стоят прочно и устроены должным образом.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler must balance punishment (nigraha) and favor/leniency (pragraha) with discernment; only then do dharma and social norms (maryādā) remain stable in society.
Vaiśampāyana delivers a general maxim on rājanīti (royal policy): the well-being and moral order of the populace depend on the king’s measured use of restraint and benevolence.