Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Cyavana’s Reconciliation with Indra; Tīrtha-Indexing at Ārcīka-parvata and Yamunā

Chapter 125

इह ते5प्यवसन्‌ राजन क्षान्ता: परमधर्मिण: । मैत्राणामृजुबुद्धीनामयं गिरिवर: शुभ:,राजन! वे क्षमाशील और परम धर्मात्मा पुरुष यहीं रहते थे। सरल बुद्धि तथा सबके प्रति मैत्रीभाव रखनेवाले सत्पुरुषोंके लिये यह श्रेष्ठ पर्वत शुभ आश्रय है

iha te 'py avasan rājan kṣāntāḥ paramadharmiṇaḥ | maitrāṇām ṛjubuddhīnām ayaṃ girivaraḥ śubhaḥ ||

О царь, здесь некогда жили люди терпеливые и преданные высшей дхарме. Для добрых и прямодушных — тех, кто хранит дружелюбие ко всем, — эта превосходная гора есть благословенное прибежище.

इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अवसन्dwelt, lived
अवसन्:
TypeVerb
Rootवस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
क्षान्ताःpatient, forbearing
क्षान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
परमधर्मिणःmost righteous, of highest dharma
परमधर्मिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरमधर्मिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
मैत्राणाम्of the friendly (ones)/of friends
मैत्राणाम्:
TypeNoun
Rootमैत्र
FormNeuter, Genitive, Plural
ऋजुबुद्धीनाम्of those with straightforward minds
ऋजुबुद्धीनाम्:
TypeAdjective
Rootऋजुबुद्धि
FormMasculine, Genitive, Plural
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
गिरिवरःbest of mountains
गिरिवरः:
Karta
TypeNoun
Rootगिरिवर
FormMasculine, Nominative, Singular
शुभःauspicious
शुभः:
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

लोगमश उवाच

L
Lomasha
K
King (Yudhiṣṭhira implied)
G
girivara (the excellent mountain)

Educational Q&A

The verse praises kṣānti (forbearance), paramadharma (highest righteousness), maitrī (universal friendliness), and ṛjubuddhi (straightforward integrity), presenting such virtues as what makes a place truly auspicious and fit for the good.

Lomaśa addresses the king during the forest narrative, pointing out that this very mountain was formerly inhabited by supremely righteous, patient, and benevolent people, thereby sanctifying the location and framing it as a worthy refuge for the virtuous.