Shloka 8
Ṛśyaśṛṅga’s Luring, Rainfall at Aṅga, and Reconciliation with Vibhāṇḍaka (ऋश्यशृङ्गोपाख्यानम्)
Devanagari script
ततो राजन् काश्यपस्यैकपुत्र प्रवेश्य योगेन विमुच्य नावम् । प्रमोदयन्त्यो विविधैरुपायै- राजग्मुरज्राधिपते: समीपम्,राजन! तदनन्तर विभाण्डक मुनिके इकलौते पुत्रको युक्तिसे नावमें ले जाकर वेश्याने नाव खोल दी। फिर सभी युवतियाँ भाँति-भाँतिके उपायोंद्वारा उनका मनोरंजन करती हुई अंगराजके समीप आयीं
Translation
Затем, о царь, та женщина хитростью посадила единственного сына Вибхандаки в лодью и, отвязав её, пустилась в путь. А юные девы, развлекая его всевозможными способами, привели его к владыке Анги.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
काश्यपस्यof Kāśyapa
काश्यपस्य:
TypeNoun
Rootकाश्यप
FormMasculine, Genitive, Singular
एकपुत्रम्the only son
एकपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रवेश्यhaving made (him) enter / having taken (him) in
प्रवेश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
योगेनby a device/stratagem
योगेन:
Karana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
विमुच्यhaving released/loosened
विमुच्य:
TypeVerb
Rootवि-मुच्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
नावम्the boat
नावम्:
Karma
TypeNoun
Rootनौ
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रमोदयन्त्यःdelighting/entertaining
प्रमोदयन्त्यः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-मुद्
Formशतृ (present active participle), Feminine, Nominative, Plural
विविधैःby various
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
उपायैःmeans, devices
उपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
राजग्मुःthey went
राजग्मुः:
TypeVerb
Rootरा-गम्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
अङ्गाधिपतेःof the lord of Aṅga
अङ्गाधिपतेः:
TypeNoun
Rootअङ्गाधिपति
FormMasculine, Genitive, Singular
समीपम्near, to the vicinity
समीपम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमीप
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
विभाण्डक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes