Shloka 9

मैत्रेयागमनम् — The Arrival of Maitreya and the Admonition to Duryodhana

Devanagari script

सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम्‌ । मुज्चन्तं विपुलान्‌ू नादान्‌ सतोयमिव तोयदम्‌,वह भयंकर गर्जनाके साथ राक्षसी मायाकी सृष्टि कर रहा था। सजल जलधरके समान जोर-जोरसे सिंहनाद करता था

Transliteration

sṛjantaṃ rākṣasīṃ māyāṃ mahānādanināditam | muñcantaṃ vipulān nādān satoyam iva toyadam ||

Translation

Видура описывает ужасный облик, творивший демоническую майю и наполнявший окрестности великим, громовым гулом. Подобно туче, налитой дождём, он вновь и вновь изрыгал исполинские рёвы, усиливая страх и смятение одной лишь силой звука и зрелища.

Word by Word

• सृजन्तम्: creating, producing
• सृजन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ), पुं, द्वितीया, एकवचन

• राक्षसीम्: demonic (rakshasi)
• राक्षसीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• मायाम्: illusion, magical power
• मायाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• महानाद-निनादितम्: resounding with a great roar
• महानाद-निनादितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महानादनिनादित (प्रातिपदिक; निनादित < नि+नद्)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• मुच्यन्तम्: releasing, emitting
• मुच्यन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ), पुं, द्वितीया, एकवचन

• विपुलान्: vast, great
• विपुलान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, बहुवचन

• नादान्: sounds, roars
• नादान्: Karma
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, बहुवचन

• स-तोयम्: with water, rain-laden
• स-तोयम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सतोय (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• इव: like, as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• तोयदम्: cloud (water-giver)
• तोयदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तोयद (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura
• rākṣasī māyā (demonic illusion)
• toyadā (rain-cloud)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how māyā—deceptive display and intimidation—can overwhelm perception and generate fear. Ethically, it cautions that loud spectacle and terror are not signs of true strength or dharma; discernment is needed to see through manipulative appearances.

What is happening in the narrative?

Vidura is describing a frightening scene: someone is generating a rākṣasa-like illusion and producing huge, reverberating roars, compared to the booming of a rain-cloud. The emphasis is on the atmosphere of dread created by sound and magical deception.