इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
(तक्षापि स्वगृहं गत्वा नैव शंसति कस्यचित् | अथैनं नाभिजानन्ति वर्षमेक॑ तथागतम् ।।
takṣāpi svagṛhaṁ gatvā naiva śaṁsati kasyacit | athainaṁ nābhijānanti varṣam ekaṁ tathāgatam || atha saṁvatsare pūrṇe bhūtāḥ paśupateḥ prabho | samākrośanta maghavān naḥ prabhur brahmahā iti || tata indro vrataṁ ghoraṁ ācarat pākaśāsanaḥ | tapasā ca sa saṁyuktaḥ saha devair marudgaṇaiḥ || samudreṣu pṛthivyāṁ ca vanaspatiṣu strīṣu ca | vibhajya brahmahatyāṁ ca tān varair āpy apojayat || varadastu varaṁ dattvā pṛthivyai sāgarāya ca | vanaspatebhyaḥ strībhyaś ca brahmahatyāṁ nunoda tām || tatastu śuddho bhagavān devalokaiś ca pūjitaḥ | indrasthānam upātiṣṭhat pūjyamāno maharṣibhiḥ ||
Шалья сказал: «И плотник тоже вернулся в свой дом и никому ничего не поведал. Целый год никто не знал, что Индра совершил это деяние. Когда год истёк, сонмы бхутов Владыки Пашупати подняли крик: “Магхаван — наш господин — убийца брахмана!” Тогда Индра, каратель Пакы, принял суровый обет, желая освободиться от греха брахма-хатьи. Совершая тапас вместе с богами и сонмами Марутов, он разделил эту брахма-хатью между океаном, землёй, деревьями и общиной женщин и удовлетворил их, даровав желанные блага. Так Индра, дарователь даров, одарив землю, море, растения и женщин, сбросил с себя брахма-хатью. После этого, очистившись, благословенный Индра — почитаемый богами и чтимый великими риши — вновь занял своё место Индры».
शल्य उवाच
Even the highest authority is not beyond moral law: grave wrongdoing (brahma-hatyā) brings public and cosmic censure, and restoration requires acknowledged expiation (vrata, tapas) and a rebalancing of harm through compensatory gifts/boons—highlighting accountability, purification, and the maintenance of dharma.
After Indra’s deed remains hidden for a year, Śiva’s attendant Bhūtas publicly denounce him as guilty of brahma-hatyā. Indra then performs severe austerities with the gods and Maruts, apportions the burden of the sin among the ocean, earth, plants, and women, grants them boons, and thereby becomes purified and resumes his position as Indra, honored by gods and seers.