अध्याय ७५ — दैव-पुरुषकार-समन्वयः
Reconciling Contingency and Human Effort
य एतत् प्राप्य मुच्येत न त॑ पश्यामि पूरुषम् । लोहेके विशाल परिघोंकी भाँति मेरी इन मोटी भुजाओंका मध्यभाग कैसा है
ya etat prāpya mucyeta na taṁ paśyāmi pūruṣam |
Бхимасена с яростной решимостью заявил: «Посмотрите на середину моих могучих, толстых рук — словно на огромные железные перекладины. Я не вижу такого мужа, который, попав в их захват, вышел бы оттуда живым.»
भीमसेन उवाच
The verse highlights the Kṣatriya ethos of unwavering resolve: Bhīma frames his strength and determination as decisive in confronting injustice, implying that wrongdoing will meet inescapable consequences in the righteous war.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Bhīma speaks aggressively, asserting that no opponent who comes within his arms’ reach can survive—an intimidation meant to signal readiness for the imminent conflict.