Shloka 9
Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge
Devanagari script
ग्रस्तान् गन्धर्वराजेन मज्जतो हा[प्लवेडम्भसि | आनिनाय पुनः पार्थ: पुत्रांस्ते राजसत्तम
Translation
Санджая сказал: «О наилучший из царей! Во время Гхоша-ятры Читрасена, царь гандхарвов, пленил твоих сыновей. Без лодки они тонули в воде; тогда Арджуна, сын Партхи, вновь освободил их и привёл обратно.»
Word by Word
ग्रस्तान्seized/captured
ग्रस्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootग्रस्त (√ग्रस्)
FormMasculine, Accusative, Plural
गन्धर्वराजेनby the king of the Gandharvas
गन्धर्वराजेन:
Karana
TypeNoun
Rootगन्धर्वराज
FormMasculine, Instrumental, Singular
मज्जतःsinking/drowning
मज्जतः:
Karma
TypeAdjective
Rootमज्जत् (√मज्ज्)
FormMasculine, Accusative, Plural
हाalas!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
अप्लवेwithout a boat/raft (in the boatless condition)
अप्लवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअ-प्लव
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अम्भसिin the water
अम्भसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्भस्
FormNeuter, Locative, Singular
आनिनायbrought (back)
आनिनाय:
TypeVerb
Root√नी (आ-)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
FormGenitive, Singular
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootराजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
राजशिरोमणेO crest-jewel among kings
राजशिरोमणे:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootराजशिरोमणि
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes